Ortopedi Servisi - Sakarya Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi

advertisement
TC.
SAĞLIK BAKANLIĞI
SAKARYA ÜNĠVERSĠTESĠ EĞĠTĠM VE
ARAġTIRMA HASTANESĠ
ORTOPEDĠ KLĠNĠĞĠ
BÖLÜM UYUM EĞĠTĠMĠ REHBERĠ
ANA BĠNA
MERKEZ
ĠÇĠNDEKĠLER
1. ÖNSÖZ
2 BÖLÜM YÖNETĠCĠ VE ÇALIġANLARI
3 BÖLÜMÜN FAALĠYETLERĠ VE ĠġLEYĠġĠ
4 BÖLÜMÜN FĠZĠKĠ YAPISI
5 ÇALIġANLARIN MESLEKĠ KATEGORĠLERĠNE GÖRE GÖREV, YETKĠ VE
SORUMLULUKLARI
6 BÖLÜM ĠLE ĠLGĠLĠ YAZILI DÜZENLEMELER
7 HĠZMET KALĠTE STANDARTLARI
8 ÇALIġACAĞI BÖLÜM ĠLE ĠLGĠLĠ EĞĠTĠM
a) Yatış verilen hastaya hemşirelik yaklaşımı
b) Yüksek ateşli erişkin hastalarda hemşirelik bakımı
c) Bası yarası önlemede hemşirelik bakımı
d) Preop hasta hazırlığı hemşirelik bakımı
e) Postop hastada hemşirelik bakımı
f) Girişimler
g) Ex olan hastaya hemşirelik yaklaşımı
h) Ortopedi Vakalarında Hemşirelik Bakımı
ÖNSÖZ
Sağlık hizmetlerinin kaliteli sunulması, kaliteli bilgi ve deneyimle gerçekleĢmektedir.
Sakarya Üniversitesi Eğitim ve AraĢtırma Hastanesi kuruluĢundan bu yana kaliteli hizmeti
önemsemiĢ ve Sağlık Bakanlığının Hizmet Kalite Standartlarını uygulamaya çaba
göstermiĢtir. Her alanda yenilenen eğitim çalıĢmalarıyla, personel verimi en üst düzeyde
tutulmaya çalıĢılmaktadır.
Sağlık kuruluĢlarında Hasta ve ÇalıĢan Güvenliğini olumsuz etkileyebilecek pek çok
faktör bulunmaktadır. Sağlık kuruluĢlarının süreçlerdeki basit hataları hastaya zarar verecek
Ģekilde ortaya çıkmasını engelleyecek yeni tasarımlar yapmaları ve hataların hastaya
ulaĢmadan önce tespit edilmesini ve düzeltilmesini sağlayacak önlemleri almaları
gerekmektedir. Bilinmelidir ki yapılan küçük hatalar zamanla alıĢkanlık haline gelmekte ve
hizmet kalitesini düĢürmektedir. Ayrıca çağımızda hasta bakım hizmetleri ile ilgili yeni
bilgiler üretilmekte ve anlayıĢlar geliĢtirilmektedir. Bu ve benzeri sebepler sürekli eğitimi
kaçınılmaz kılmaktadır.
Hizmet kalitesini önemseyen ve gereğini yapma hassasiyetini sürekli olarak taĢıyan
hastanemiz tarafından düzenlenen bu rehber kaliteli hizmet verme adına çalıĢmaya yeni
baĢlayacak olan hastane personelimizin uyumunu sağlamak için hazırlanmıĢtır.
Sağlık hizmetinin odak noktası insandır ve sunulan hizmetlerde gerek hasta ve
yakınlarının gerekse çalıĢanların memnuniyeti esastır. Bu ilke idaresiyle birlikte tüm
çalıĢanlarımızın ilke edineceği temel koĢuldur.
BaĢarı dileklerimizle. S
MĠSYONUMUZ
Sağlık hizmetinde insan odaklı, güvenilir, çevreye duyarlı, hasta güvenliğini ve
hastaların sosyal değer yargılarını önemseyen, personelinin çalıĢma koĢulları ile ilgili
taleplerini göz önünde tutan, yenilikçi ve sürekli kendini geliĢtiren yönetim anlayıĢını kurum
kültürü haline dönüĢtürmektir.
VĠZYONUMUZ
Sunduğumuz Sağlık Hizmeti Standartlarının yükseltilmesi için, tecrübeli ve uzman
eğitim kadromuzla, tıbbi ve teknolojik geliĢmeleri takip ederek, elde ettiğimiz bilgi ve
deneyimlerimizi, hastalarımızın ve çalıĢanlarımızın hizmetine sunarak, bilimsel çalıĢmalarla
bölgemizin referans hastanesi olmaktır.
POLĠTĠKAMIZ
-
Sağlık Bakanlığı mevzuatları doğrultusunda Hizmet Kalite Standartlarının Ģartlarına
uyarak etkinlik ve verimliliğin sürekli olmasını sağlamak
-
ÇalıĢan memnuniyetini göz önüne alarak hastaların ihtiyaç ve beklentilerini karĢılamak
-
Kaynaklarımızı en iyi Ģekilde kullanarak güler yüzlü, yetenekli, bilgili ve deneyimli
ekiplerimizle güvenilir sağlık hizmeti vermek
-
Sosyal dayanıĢma sağlanarak, temiz, güvenli, düzenli ve katılımcı bir çalıĢma ortamı
sağlamak
-
Birimler arasında koordinasyonu sağlamak, personelimizin geliĢmesini sürekli kılmak ve
motivasyonunu artırmak amacıyla eğitimler düzenlemek.
-
DeğiĢime açık olmak ve sürekli kendimizi geliĢtirmek.
BÖLÜM YÖNETĠCĠ VE ÇALIġANLARI
ADI-SOYADI
Sorumlu Hekim
: Prof. Dr. Mehmet ERDEM
Hekimler
: Doç. Dr. Mehmet ERDEM
Doç. Dr. Mekmet TÜRKER
Doç. Dr. Mustafa UYSAL
Yrd. Doç. Dr. Mustafa Erkan ĠNANMAZ
Op. Dr. Abdullah KIRBIZ
Op. Dr. Alper KURTOĞLU
Op. Dr. aytaç CEBESOY
Op. Dr. Cemal DOĞRUL
Dr. Abdulhalim AKAR
Dr. Ahmet Çağrı UYAR
Dr. Ali Murat BAġAK
Dr. Deniz ALPTEKĠN
Dr. Eren KIRAN
Dr. Uğur ÖZDEMĠR
Sorumlu HemĢire
: Elanur ÇAKIR
HemĢireler
: Esma GÜLTEKĠN
Gülçin KÖKSAL
Halise ARAS
Hatice ÇELĠK
Hatice ÖZÜM
Melike AKSOY
Merve ÇELĠK
Semra DENĠZ
Sevgi KOLSUZ
Karma Servis HemĢireleri
: Hülya KEġAN
Özden DEMĠRCAN
Buket YALGIN
Nurdan ÖZEN
Karma Servis Kat Sekreteri
: Melike ERKURT
Kat Sekreteri
: Nimet KILIÇ
Ortez – Protez Teknikeri
: Alper Latif DEMĠR
Zafer PEKYÜZ
Temizlik Personelleri
: Mustafa ALMALI
Ahmet YILDIZ
Meryem ġAYIK
BÖLÜMÜN FAALĠYETLERĠ VE ĠġLEYĠġĠ
 08.00 mesai baĢlama saatidir.
 Dr.vizit sonrasında iĢ listesi yapılır, verilen liste gün içinde öncelik sırasıyla tamamlanır.
 Tedavi saatleri Dr. orderlarına göre düzenlenir.
 Sabah tedaviler yapılır, ANT’ler alınır, hasta bakım planları düzenlenir hasta eğitimleri
verilir.
 Ameliyat edilecek hastaların preop hazırlıkları (damar yolu,taraf iĢareti,hasta
bilekliği,onam formu kontrolü) yapılır.
 Ameliyathaneye gidecek hastalar sedyeye alınarak bir hemĢire eĢliğinde personelle
birlikte ameliyathaneye teslim edilir.
 Yapılan iĢlemler ve giriĢimler hemĢire gözlemine ve otomasyon sistemine kayıt edilir.
 Eczaneden ilaç istemleri otomasyon üzerinden yapılır.
 Gün içinde düzenli olarak hastaların takiplerine belirli aralıklarla devam edilir.
 Nöbet teslimleri servis sorumlusu eĢliğinde önce bankoda daha sonra hasta baĢında
nöbetçiye teslim edilir.
 Nöbetçi bire bir hastaların tedavi bakım ve takiplerinden sorumludur.
 Servisin düzenini ve temizliğinin yapılmasını sağlar.
 Nöbetçi nöbet yerini kesinlikle terk edemez.
BÖLÜMÜM FĠZĠKĠ YAPISI

Servisimiz hastanenin 4. katında yer almaktadır.

1 Pansuman Odası,

1 Temiz Odası,

1 Kirli Odası,

4 Uzman Doktor Odası,

1 Asisatan Doktor Odası,

1 HemĢire Odası,

1 Kat Ofisi,

1 Giyinme Odası,

1 Lokal Odası,

1 Depo,

19 Hasta Odası bulunur ve her odada 2 yatak olmak koĢuluyla 38 yataklı bir servistir.
YATAKLI TEDAVİ KURUMLARI İŞLETME YÖNETMELİĞİ
Servis Şef ve Uzmanlarının Görev ve Yetkileri :
Madde 114 – Servis Ģef ve uzmanları:
a) Servislere kabul edilen hastaları uzmanlıkları çerçevesinde muayene ve tedavi eder. Kendi
servisinin polikliniğini yaparlar. Ayrıca çeĢitli uzmanlık dalları bulunmayan küçük yataklı tedavi
kurumlarında Tababet ve ġuabatı Sanatlarının Tarzı Ġcrasına Dair Kanunun hükümleri çerçevesinde
diğer uzmanlık Ģubelerine ait hastaları da muayene ve tedavi etmekle yükümlüdür. Ancak ilk
tedaviden sonra mutlaka ilgili dal uzmanının görmesi gereken vakaları, gereği yapılmak üzere
baĢtabibe bildirir.
ġef ve uzmanlar, hasta müĢahade ve tabelalarının düzenli ve usulüne uygun olarak
yazılmasından sorumludurlar.
b) Her ne zaman olursa olsun Ģubelerinde çıkan önemli ve acil vakalar nedeniyle kurumca
kendilerine yapılan davete gelmek ve gereken muayene ve tedaviyi yapmakla yükümlüdürler.
Herhangi bir hasta hakkında konsültasyon için diğer Ģubelerden gelen davetleri kabul ve
görüĢlerini bildirmek zorundadırlar. Aynı Ģubeden birçok uzman bulunan kurumlarda bu çeĢit
hizmetler baĢtabibin düzenleyeceği sıraya göre nöbetleĢe yapılır.
c) Poliklinik ve servislerinde ihbarı mecbur bir bulaĢıcı hastalık görüldüğünde, ihbar
vesikasıyle durumu baĢtabibe bildirirler.
d) Orijinal çalıĢmalara esas teĢkil edebilecek nadir vakalara rastladıkça, hastane bilimsel
konseyine sunulmak üzere bütün belgeleri ile beraber baĢtabibe verirler.
Servis Ģef ve uzmanları, servis istatistiklerinin düzenlenmesi ve zamanında idareye verilmesi
ile servis protokol defterinin usulüne uygun olarak tutulmasından sorumludurlar.
e) Kurum içinde yapılacak ameliyatlarda; 1219 sayılı Tababet ve ġuabatı Sanatlarının
Tarzı Ġcrasına Dair Kanunun aĢağıda belirtilen 70. maddesine uymaları zorunludur. (Tabipler,
diĢtabipleri ve diĢçiler yapacakları her nev'i ameliye için hastanın, hasta küçük veya tahtı
hacirde ise veli veya vasisinin evvelemirde muvafakıtını alırlar. Büyük ameliyei cerrahiyeler
için bu
muvafakatın tahriri
olması
lazımdır. Veli veya vasisi olmadığı veya bulunmadığı
veya üzerinde ameliyat yapılacak Ģahıs ifadeye muktedir olmadığı takdirde muvafakat Ģart değildir.)
Ameliyatı yapan uzman, ameliyatın sonunda yaptığı ameliyatı ameliyat kayıt defterine kaydeder (Ek
52 Form 11)
f) Poliklinik ve servislerde geçen önemli fenni ve idari vakaları baĢtabibe bildirirler.
g) Servislerine lüzumlu alet, ilaç ve sıhhi malzeme için örneğine uygun birer istek belgesi (Ek
37 Form 88) düzenleyerek baĢtabibe havale ettirdikten sonra bunların cinsine göre imza mukabilinde
eczane veya depodan alınmasını sağlar.
h) Servislerine ait bütün demirbaĢ eĢyanın bakımı, muhafazası ile tüketim maddelerinin
yerinde ve ekonomik kullanımından sorumludur.
i) Kadın hastalıkları ve doğum uzmanları ile aile planlaması kursu görmüĢ diğer tabipler aile
planlaması uygulamaları yapmak ve kendi birimleri içinde bu çalıĢmaları düzenlemekle
yükümlüdürler.
Servis Sorumlu Hemşirelerinin Görev ve Yetkileri :
Madde 131 – HemĢire adedi müsait olan kurum ve servislerde, servisler, ameliyathane ve
hemĢirelik hizmeti bulunan diğer ünitelerdeki hizmetlerin sürekliliğini sağlamak için BaĢtabiblikçe
servis veya bölüm sorumlu hemĢirelikleri kurulabilir. Bu servis sorumlu hemĢireleri nöbete girmezler.
Hafta tatillerini cumartesi, pazar günleri yaparlar.
a) BaĢhemĢirenin o servisteki yardımcısı olup, servisinde bulunan bütün hemĢire, ebe, hemĢire
yardımcısı, hasta bakımında çalıĢan yardımcı hizmetler sınıfı personelinin iĢ bölümünü yapar, bunların
çalıĢmalarını izler.
b) Servis hemĢirelerinin hizmette birinci derecede amiri olup servis Ģef ve uzmanlarının ve baĢ
hemĢirenin direktifleri ile hasta tedavi bakımının en iyi Ģekilde yapılmasıyla ve servisindeki düzen ve
disiplini sağlamakla yükümlüdürler.
c) Servis demirbaĢ ve tüketim maddelerini teslim alır. Bunların muhafazasından ve yerinde
kullanılmasından sorumludurlar.
d) Servisin temizliğini, yatan ve çıkan hastaların iĢlemlerini, hemĢire ve diğer hizmetlilerin
görev taksimi ve düzenlenmesini bizzat yapar ve bunların çalıĢmalarını denetler, yemek dağıtımının,
acil ilaç dolabının iĢlerliğini düzenler.
e) Ameliyathane sorumlu hemĢiresi, ameliyathane hemĢirelerinin birinci derecede amiri olup
buradaki
hemĢirelik hizmetlerinin
düzenli
yürütülmesinden
ameliyathane
sorumlusuna
ve
baĢhemĢireye karĢı sorumludur.
f) Servis eczacısı bulunmadığı hallerde ona ait görevleri yapar veya yaptırır.
g) Servis istatistiklerinin idareye zamanında verilmesini sağlar.
Hastane Hizmetlilerinin Görevleri :
Madde 135 – Hastane hizmetlileri, hastanenin temizliği, hastaların laboratuvar vesair yerlere
götürülüp getirilmesiyle ilgili her türlü hizmetleri yapan yardımcı hizmetler sınıfı personelidir.
Servis sorumlu hemĢiresi ve hemĢirelerinin direktif ve sorumluluğu altında, servislerin genel
temizliklerini yapar ve hasta yemeklerini mutfaktan getirirler, HemĢirelerin dağıttığı yemek servisini
yaparlar, hastaları bir yerden bir yere (Laboratuvar, servislere) götürüp getirirler. Laboratuvara
gidecek muayene materyelini götürürler ve kendilerine verilen saatte neticelerini alırlar.
Bizzat hasta bakımı ve hemĢirelik hizmetleriyle ilgili olmamak üzere tabib, çalıĢtığı servis
veya laboratuvarların hemĢire, ebe ve tıbbi teknisyeni tarafından verilen emir ve görevleri yerine
getirirler.
Hastaların istek ve ihtiyaçlarını, servisteki önemli olayları,ağırlaĢan hastaların ıstırablarını
nöbetçi hemĢireye derhal bildirirler, kendilerine teslim edilen hasta ve kurum eĢyasından
sorumludurlar.
Hastane hizmetlilerinin kendilerine verilen görevlere uyumunu ve bu konularda eğitimini ilgili
tabib, hemĢire ve tıbbi teknisyenler sağlar.
BÖLÜM ĠLE ĠLGĠLĠ YAZILI DÜZENLEMELER
- Ortopedi Ameliyat Onam Formları
-H.K.S. Dosyası
-Eğitim Dosyası
HĠZMET KALĠTE STANDARTLARI
Sağlıkta DönüĢüm Programının ana hedeflerinden biri de sağlık hizmetlerinde sürekli
kalite geliĢimini sağlamaktır. 2003 yılında ülkemize özgü bir uygulama olarak performansa
dayalı ek ödeme sistemi geliĢtirilmiĢ, ikinci bir aĢama olarak da bu sisteme 2005 yılında
sağlık hizmet sunumunda kaliteyi esas alan Kurumsal Performans ve Kaliteyi GeliĢtirme
çalıĢması ile kalite boyutu eklenmiĢtir. Böylece sağlık hizmetine eriĢim, hizmet alt yapısı,
süreçlerin değerlendirilmesi, hasta memnuniyetinin ölçülmesi ve belirlenen hedeflere ulaĢma
derecesinin ölçümüne dayalı kapsamlı bir hastane değerlendirme sistemi hayata geçirilmiĢtir.
2005 yılında kamu hastanelerinde hayata geçirilen Kurumsal Performans ve Kaliteyi
GeliĢtirme çalıĢmasının en önemli parametresini kalite kriterleri oluĢturmaktadır.
100 sorudan oluĢan kalite kriterleri, 2007 yılı baĢında yapılan revizyonla 150 sorudan
oluĢan bir set halini almıĢtır. 2008 yılında yapılan revizyonda ise 150 sorudan oluĢan kalite
kriterleri tamamen revize edilerek hem yapısal, hem dizayn hem de metodolojik açıdan
yeniden düzenlenmiĢtir. Kalite kriterleri Hizmet Kalite Standartları adını alarak toplam 354
standart ve yaklaĢık 900 alt bileĢenden oluĢan bir set halini almıĢtır. 2009 yılı içinde özel
hastane ve üniversite hastanelerine yönelik olarak toplam 388 standart ve yaklaĢık 1450 alt
bileĢenden oluĢan “Özel Hastane Hizmet Kalite Standartları” hazırlanarak yayınlanmıĢtır.
Hizmet Kalite Standartları pek çok uzman tarafından ulusal ve uluslararası kaynaklar
doğrultusunda farklı kurumsal yapılanmalar, problemli alanlar, ülke koĢulları dikkatle
alınarak hazırlanmıĢtır. Değerlendiricilerin, hastane kalite temsilcilerinin, farklı çevrelerden
çeĢitli uzmanların geri bildirimleri, görüĢ ve önerileri değerlendirilmekte ve nihayetinde
BaĢkanlık ekibinin bugüne kadar edindiği tecrübe de kullanılarak son derece titiz bir çalıĢma
ile hastanelerimiz için tüm süreçlere ıĢık tutan bir değerlendirme aracına ulaĢılmaktadır.
Hizmet Kalite Standartları ve birlikte yayımlanan rehberler, sağlık hizmeti sunanlara
uygulamalarında yol göstermek misyonuna sahip olduğu gibi bu uygulamaların yerinde
değerlendirilmesi aĢamasında da bir çizelge fonksiyonu görmektedir. Bakanlığa biçilen bu rol
ve görevler ıĢığında geliĢtirilen bu standart ve rehberlerle birlikte hem uygulayıcıların hem de
uygulamaları değerlendirecek olan Bakanlık ekiplerinin eğitilmesi sistemin bütüncül anlamda
olumlu ve etkin bir yapıya bürünmesini sağlamaktadır.
BÖLÜM ĠLE ĠLGĠLĠ HĠZMET KALĠTE STANDARTLARI
KLİNİKLER
Hasta odalarında fiziki düzenleme yapılmalıdır.
Her yatağın başında tıbbi gaz sistemine bağlı hasta başı paneli bulunmalıdır.
Hasta odalarında lavabo, banyo ve tuvalet bulunmalıdır.
Yatak başı bağlantılı hemşire çağrı sistemi bulunmalıdır.
Hastaların kullandığı tüm banyo ve tuvaletlerde hemşire çağrı sistemi bulunmalıdır.
Hasta odalarının temizliği günde en az iki kez yapılmalıdır.
Hasta odalarında refakatçilerin dinlenebilmelerine yönelik düzenleme bulunmalıdır.
Hasta odalarında refakatçilerin dinlenebilmeleri için pozisyon verilebilen
koltuk/kanepe/yatak bulunmalıdır.
Çocuk servislerinde bu düzenlemeler yetişkinlere uygun nitelikte olmalıdır.
Ameliyat öncesi yapılması gereken hazırlıkların kontrolüne ilişkin düzenleme
bulunmalıdır.
Güvenli Cerrahi Kontrol Listesinin "Klinikten Ayrılmadan Önce" bölümü kontrol
edilmelidir.
İlaç ve kit muhafaza edilen buzdolaplarının sıcaklık takipleri yapılmalıdır.
Buzdolaplarının içinde bulunan malzemelere göre sıcaklık takibi yapılmalıdır.
Hasta Başı Test Cihazlarının (HBTC) kullanımı düzenlenmelidir.
HBTC’nin kullanıldığı bölümlerde sorumlular belirlenmelidir.
HBTC’nin envanteri tutulmalıdır.
HBTC’nin bakımı ve temizliği yapılmalıdır.
HBTC için kalibrasyon ve kalite kontrol testleri çalışılmalı ve kayıt altına alınmalı,
o Kalite kontrol sonuçlarında uygunsuzluk tespit edilmesi halinde düzeltici önleyici faaliyet
başlatılmalıdır.
HBTC’yi kullanacak çalışanlara;
o Çalışılacak testlerin preanalitik, analitik ve postanalitik evrelerinde dikkat edilmesi
gereken hususlar,
o Kalibrasyon ve kalite kontrol sonuçlarının değerlendirilmesi,
o Cihazın temizliği ve bakımı hakkında eğitim verilmelidir.
HBTC'de çalışılmış olan tüm test sonuçları, hasta dosyasına kayıt edilmelidir.
Hasta kimliğinin doğrulanmasına yönelik düzenlemeler yapılmalıdır.
Yatışı yapılan her hastada beyaz renkli kimlik tanımlayıcı kullanılmalıdır.
o Alerjik hastalarda ise sadece kırmızı renkli kimlik tanımlayıcı kullanılmalı,
o Hasta kimlik tanımlayıcı barkotlu olmalı,
o Kimlik tanımlayıcıda; protokol numarası, hasta adı–soyadı, doğum tarihi (gün/ay/yıl)
bilgileri yer almalı,
Tanı ve tedavi için yapılacak tüm işlemlerde hasta kimliği doğrulanmalıdır.
Sağlık çalışanları, hasta kimlik tanımlayıcıların kullanımı ve hasta kimliğinin doğrulanması
konusunda eğitilmelidir.
Hastanın beraberinde getirdiği ilaçların yönetimine ilişkin düzenleme bulunmalıdır.
Hastanın beraberinde getirdiği ilaçlar hemşire tarafından teslim alınmalıdır.
Teslim alınan ilaçların miat kontrolü yapılmalı,
o Miadı geçmiş ilaçlar imha edilmelidir.
Hastanın beraberinde getirdiği ilaçlar hekimi tarafından kontrol edilmelidir.
Hastanın beraberinde getirdiği ilaçlar hemşire tarafından uygulanmalıdır.
İlaçların güvenli uygulanmasına yönelik düzenleme yapılmalıdır.
İlaçlar, kapalı kaplarda ve kişiye özel olarak hazırlanmalı,
o Kaplarda hastaların kimlik tanımlayıcı bilgileri bulunmalıdır.
Tedavi planı hekim tarafından yazılmalı, kaşelenmeli ve imzalanmalı,
o Tedavi planı; ilacın tam adını, uygulama zamanını ve dozunu, uygulama şeklini ve veriliş
süresini içermelidir.
Hemşire hekimin tedavi planını hemşire gözlem formuna kaydetmelidir.
Tedavi sürecindeki ilaçlar hastaya hemşire tarafından uygulanmalı,
o Stajyerlerin ilaç uygulamaları da hemşire gözetiminde olmalıdır.
İlaçların karışmasını engellemeye yönelik düzenleme yapılmalıdır.
İlaç isimleri kısaltılarak yazılmamalıdır.
Yazılışı, okunuşu, ambalajı birbirine benzeyen ilaçların listeleri hazırlanmalı,
o Listeler kullanım alanında bulunmalıdır.
Yazılışı, okunuşu, ambalajı birbirine benzeyen ilaçların dolaplardaki yerleşimi ayrı raflarda
yapılmalıdır.
Pediatrik dozda kullanılacak ilaçlara yönelik tedbirler alınmalıdır.
Pediatrik dozdaki ilaçların listeleri ilgili bölümlerde bulunmalıdır.
Pediatrik dozdaki ilaçların dolaplardaki yerleşimi diğer ilaçlardan ayrı raflarda
yapılmalıdır.
Acil kullanılabilecek pediatrik ilaçların kilograma göre dozları listelenmeli,
o Listeler ilgili bölümlerde bulunmalıdır.
Yeşil ve kırmızı reçeteye tabi ilaçlara yönelik düzenleme yapılmalıdır.
Yeşil ve kırmızı reçeteye tabi ilaçlar kilitli alanlarda bulundurulmalıdır.
Yeşil ve kırmızı reçeteye tabi ilaçların devir teslimi yapılmalıdır. Devir teslim kayıtlarında;
o İlacın hangi hastaya kaç adet kullanıldığı,
o İlacın kullanıldığı tarih,
o İlacı kimin uyguladığı,
o Kime kaç adet ilaç teslim edildiği,
Teslim alan ve teslim edenlerin imzaları kayıt edilmelidir
Advers Etki Bildirimi ile ilgili düzenleme yapılmalıdır.
Ciddi ve beklenmeyen advers etkiler farmakovijilans sorumlusuna bildirilmelidir.
Sözel istem uygulamasına yönelik düzenleme yapılmalıdır.
Sözel istem uygulama sürecinde;
o İstem, istemi alan kişi tarafından yazılmalı,
o Yazılan kişi tarafından yazılı istem geri okunmalı,
▪Gerektiğinde verilen ilacın adı kodlama yöntemi ile tekrar edilmeli,
o İstemi veren kişi tarafından istemin doğruluğu sözel olarak onaylanmalıdır.
Sözel istem en geç 24 saat içerisinde hekim tarafından tedavi planına yazılmalıdır.
Sözel istem uygulaması hakkında hemşire ve hekimlere eğitim verilmelidir.
Kan ve/veya kan ürünleri için istem formu doldurulmalıdır.
Kan ve/veya kan ürünleri istem formunda;
o Hastanın;
▪Adı ve soyadı,
▪Protokol numarası,
▪Tedavi gördüğü bölüm,
▪Tanısı,
▪Kan grubu,
▪Transfüzyon endikasyonu,
o Hastaya daha önce transfüzyon yapılıp yapılmadığı,
o Hasta kadın ise daha önce doğum yapıp yapmadığı,
o Kan ve/veya kan ürününün istem gerekçesi,
o Hazırlanacak kan ve/veya kan ürününün türü ve miktarı,
o Planlanan veriliş süresi,
o Hekim kaşesi ve imzası yer almalıdır.
Transfüzyon sürecinin güvenliğini sağlamaya yönelik düzenleme yapılmalıdır.
Transfüzyon öncesi, çapraz karşılaştırma test sonucu ile hasta bilgileri iki sağlık çalışanı
tarafından doğrulanmalıdır.
Transfüzyondan hemen önce, iki sağlık çalışanı tarafından;
o Hastanın kimliği,
o Kan ve/veya kan ürününün türü ve miktarı,
o Ürünün planlanan veriliş süresi doğrulanmalıdır.
Transfüzyonun ilk 15 dakikası sağlık çalışanı tarafından gözlenmelidir.
Transfüzyon boyunca her 30 dakikada bir hastanın vital bulguları izlenmelidir.
Hastanın güvenli transferi sağlanmalıdır.
Yatan hastaların düşmelerinin önlenmesine yönelik düzenleme yapılmalıdır.
Yatan hasta, bölüme kabulünde düşme riski yönünden değerlendirilmeli,
o Değerlendirme, hastane tarafından belirlenen bir ölçekle yapılmalı,
o Hastanın klinik durumuna göre düşme riski değerlendirmesi tekrarlanmalıdır.
Düşme riski olan hastalar için, hastanın risk düzeyine yönelik önlemler alınmalıdır.
o Düşme riski olan hastalar dört yapraklı yonca figürü ile tanımlanmalı ve bu tanımlayıcı
hastanın odasının giriş kapısında bulunmalıdır
Yatan hastalarda düşme olayı gerçekleştiğinde kalite yönetim birimine bildirim yapılmalı,
o Olay ile ilgili gerekli düzeltici önleyici çalışmalar başlatılmalıdır.
Yatan hastalarda hareket kısıtlamasına yönelik düzenleme yapılmalıdır.
Hareket kısıtlama kararı hekim tarafından verilmeli,
o Hareket kısıtlama kararı tedavi planında yer almalı,
o Tedavi planında;
▪Uygulamanın başladığı tarih ve saat,
▪Uygulamanın hangi aralıklarla kontrol edileceği,
▪Uygulamanın sonlandırıldığı tarih ve saat belirtilmelidir.
Kısıtlılığın devamı ile ilgili karar en geç 24 saatte bir gözden geçirilmelidir.
Yatan hastalara, tedavi sürecinde eğitim verilmelidir.
Bu eğitim;
o Kullanacağı ilaçlar, tıbbi cihazlar, beslenmeleri, egzersizleri, kontrol zamanı ve bakıma
ilişkin dikkat edilecek hususlar,
o El hijyeni,
o Sigara kullanan hastalara sigarayı bırakma tavsiye eğitimi konularını kapsamalıdır.
Hastalara verilen eğitimlere ilişkin kayıtlar hasta dosyasında bulunmalıdır.
Çalışanlar tarafından kişisel koruyucu ekipman kullanılmalıdır.
Bölüm bazında kullanılması gereken kişisel koruyucu ekipman belirlenmelidir.
Kişisel koruyucu ekipman çalışma alanlarında ulaşılabilir olmalıdır.
Kişisel koruyucu ekipman kullanımı konusunda çalışanlara eğitim verilmelidir.
Acil müdahale seti bulunmalıdır.
Sağlık hizmeti sunum alanlarında acil müdahale seti bulunmalıdır.
Bölümler acil müdahale setinde bulunması gereken ilaç, malzeme ve cihazları
belirlemelidir.
İlaç ve malzemelerin minimum ve maksimum stok seviyeleri belirlenmelidir.
Minimum ve maksimum stok seviyeleri takip edilmelidir.
İlaç ve malzemelerin miat takibi yapılmalıdır.
Tıbbi cihazların yönetimine yönelik düzenleme yapılmalıdır.
Tıbbi cihazların bölüm bazında envanteri bulunmalıdır.
Tıbbi cihazların bakım, onarım, ölçme, ayar ve kalibrasyonlarına yönelik plan bulunmalı,
o Plan dahilinde cihazların ölçme, ayar ve kalibrasyonları yapılmalıdır.
Kalibrasyonu yapılan cihazların kalibrasyon etiketi bulunmalıdır. Etikette;
o Kalibrasyonu yapan firmanın adı,
o Kalibrasyon tarihi,
o Geçerlilik süresi,
o Sertifika numarası bulunmalıdır.
Hastanenin temizliğine yönelik düzenleme yapılmalıdır.
Bölüm bazında temizlik planı bulunmalıdır.
Risk düzeylerine göre temizlik kuralları belirlenmelidir.
Temizlik malzemeleri ve malzemelerin kullanımı ile ilgili kurallar belirlenmelidir.
Tüm kapalı ve açık alanların temizlikleri kontrol edilmelidir.
o Kontrol aralıkları,
o Kontrol sorumluları belirlenmelidir.
Kişisel temizlik alanlarına yönelik düzenleme yapılmalıdır.
Kişisel temizlik alanlarının kapıları dışarı doğru açılmalıdır.
Kişisel temizlik alanlarının temizliği sağlanmalıdır.
Kişisel temizlik alanlarında temizlik malzemeleri bulundurulmalı,
o Sıvı sabun, kâğıt havlu, tuvalet kâğıdı ve poşetli çöp kutusu bulundurulmalıdır.
Sıvı sabun kaplarının üstüne ekleme yapılmamalı,
o Boşalan sabunluk yıkanıp iyice kurutulduktan sonra tekrar doldurulmalıdır.
Riskli girişimsel işlemler öncesinde hasta bilgilendirilmeli ve rızası alınmalıdır.
Hasta mahremiyetini sağlamaya yönelik düzenlemeler bulunmalıdır.
Hasta yatakları kullanıma hazır olmalıdır.
Çarşaf, nevresim ve yastık kılıfları temiz ve ütülü olmalıdır.
Çarşaf, nevresim ve yastık kılıfı her gün ve gerektiğinde değiştirilmelidir.
Hastanın/hasta yakınının bölüme uyumu sağlanmalıdır.
Hastanın bölüme kabulünde hasta/hasta yakını;
o Kahvaltı ve yemek saatleri,
o Hasta ve yakınının uyması gereken kuralları,
o Ziyaret saatleri ve kuralları,
o Telefon kullanımı,
o Tuvalet-banyo kullanımı,
o Hemşire çağrı sistemi kullanımı,
o Hekimin günlük vizitleri konularında bilgilendirilmelidir.
Hastaya hizmet verecek olan bölüm çalışanları hasta/hasta yakınına kendini tanıtmalıdır.
Hastanın bölüme kabulünde genel durumu değerlendirilmelidir.
Hastanın genel durumu fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden değerlendirilmelidir.
Hasta gereksinimleri doğrultusunda hemşire bakım planı düzenlenmelidir.
Hemşire bakım planı hekim tedavi planı ile koordineli olmalıdır.
Hemşire bakım planına;
o Hastanın bakım gereksinimleri,
o Bakım gereksinimlerine yönelik hedefler,
o Bakım gereksinimlerine yönelik uygulamalar,
o Uygulama sonuçlarının değerlendirilmesi kayıt edilmelidir.
Hemşire nöbet teslimlerine yönelik düzenleme yapılmalıdır.
Nöbet teslimleri,
o Nöbeti devreden ve devralan hemşireler arasında yapılmalı,
o Önce deskte, sonra hasta başında yapılmalı,
o Hasta bakım sürecindeki bilgileri kapsamalıdır.
Hasta/hasta yakınları hastanın genel durumu ve tedavi süreci hakkında hekim tarafından
bilgilendirilmelidir.
İzolasyon önlemleriyle ilgili düzenleme yapılmalıdır.
Enfekte veya kolonize hastalara yönelik izolasyon önlemleri alınmalıdır.
İzolasyon odasının giriş kapısında uygulanan izolasyon yöntemini gösteren bir tanımlayıcı
bulunmalıdır.
o Solunum izolasyonunda sarı yaprak,
o Damlacık izolasyonunda mavi çiçek,
o Temas izolasyonunda kırmızı yıldız tanımlayıcıları kullanılmalıdır.
El hijyenini sağlamaya yönelik malzeme bulunmalıdır.
Sağlık hizmeti sunulan alanlarda alkol bazlı el antiseptikleri bulunmalıdır.
Her yatak başında alkol bazlı el antiseptik solüsyonları bulunmalıdır.
Atıkların kaynağında ayrıştırılmasına yönelik düzenleme yapılmalıdır.
Her bölüm için atıklar belirlenmelidir.
Uygun atık kutuları kullanılmalıdır.
Laboratuvara gönderilecek örneklere yönelik düzenleme yapılmalıdır.
Örnekler için bölüm bazında örnek toplama alanı belirlenmelidir.
o Örnekler düzenli bir şekilde muhafaza edilmelidir.
ÇALIġACAĞI BÖLÜM ĠLE ĠLGĠLĠ EĞĠTĠM
A- YATIġ VERĠLEN HASTAYA HEMġĠRELĠK YAKLAġIMI
1. Serviste yatıĢı yapılan hasta servise ilk geldiğinde, ilgili servis hemĢiresi tarafından
karĢılanır.
2. HemĢire hastaya kendisini tanıtır.
3. Hastanın hangi yatağa alınacağını belirler, yatağa yatırılmasını sağlar.
4. Hasta yatağı belirlendikten sonra hastanın anemnezi, yaĢam bulguları alınır ve tedavisi
yapılır.
5. Tedavisi hakkında bilgi verilir.
6. Servisin iĢleyiĢi hakkında genel bilgi verilir. (Örneğin: hemĢireye, kantine, hasta
haklarına nasıl ulaĢacakları,ziyaret,yemek ve vizit saatleri hakkında)
7. Hastanın gün içinde genel durumundaki (psikolojik ve fiziksel) değiĢiklikler
gözlemlenir.
8. Bunlarla ilgili gerekli kayıtlar tutulup ilgili hekime bildirilir.
9. Hasta taburcu edilince taburculuk eğitimi verilir (Beslenme, egzersiz ilaç vb.).
B- YÜKSEK ATEġLĠ ERĠġKĠN HASTALARDA HEMġĠRELĠK BAKIMI
1. Hasta için sakin ve güvenli bir ortam sağlanır.
2. Vücut ısısı ve diğer vital bulgular düzenli aralıklarla takip edilir ve hemĢire gözlem
çizelgesine kaydedilir.
3. Hastanın sıvı
alımı sağlanır, yaĢlı yatağa bağımlı ağızdan alamayan hastalara IV
destek sağlanır.
4. Aldığı çıkardığı takibi yapılır ve kaydedilir.
5. Soğuğa yakın ılık suyla soğuk uygulama yapılır ve kaydedilir. (Uygulama 10dk.'yı
geçmemeli, ateĢ 1 0C derece'den fazla düĢürülmemeli.)
6. Oda havalandırılır, oda ısısının 17-19 C derecede olması sağlanır.
7. Gerekli görülen kültürler aseptik koĢullarda ve tekniğine uygun olarak alınır.
8. Doktor istemine uygun olarak hastaya antipiretik ilaçlar uygulanır.
9. Hastanın uygulamalara yanıtı mutlaka kaydedilir.
C- BASI YARASI ÖNLEMEDE HEMġĠRELĠK BAKIMI
1. Dekübitüs önleme bakım veren hemĢirenin sorumluluğundadır.
2. Hastalar “Braden Skalası” kullanılarak bası yarası riski yönünden değerlendirilir.
3. Servise yatan her hasta 24 saat içinde skala ile bası yarası riski yönünden
değerlendirilir.
4. Yüksek riskli hastalarda havalı yatak kullanılır.
5. Cilt bakımında alkali olmayan PH 5,5 sabunlar kullanılır.
6. Cilt bakımında talk pudrası kullanılmaz.
7. Hassas ve kuru cilt üzerine doğrudan masaj yapılmaz, yumuĢatıcı hafif yağlı kremler
kullanılabilir.
8. Hasta ve yakınları uygun Ģekilde bilgilendirilerek uygulamaların tüm aĢamalarına
katılımı sağlanır.
9. Her iki saatte bir pozisyon değiĢtirilir ( Havalı yatak olsa bile ).
10. Cildin temiz ve kuru olması sağlanır. Kurulama sırasında özenli davranıp sert
hareketten kaçınılır.
11. Banyo ve bakımlardan sonra cilde nemlendirici sürülür.
12. Hastanın giysileri her zaman temiz, kuru, terletmeyen ve emici kumaĢtan olması
sağlanır.
13. Yatak takımlarının gergin, temiz ve kuru olması sağlanır.
14. Sürgü verirken cilt tahriĢi engellenir.
15. Sakral bölge temizliğine özen gösterilir.
16. Pozisyon verilirken hastanın rahat olması sağlanır.
17. Pozisyon verirken basıncın abdomen, sırt ve ekstremitelere eĢit dağılımı sağlanır.
18. Yatak pozisyonu verilirken eklem koruma prensiplerine ve kontraktür oluĢmasına karĢı
tedbirlere uyulur. Bilinci kapalı veya plejisi olan hastalarda ; ekstremitelere yastık,
havlu veya yardımcı cihazların desteği ile fonksiyonel ve anatomik pozisyonlama
yapılır.
19. Üst ekstremite; omuz 45 derece abdüksiyon, dirsek semi fleksiyon +iç rotasyon, el
bileği
15–20
derece
dorsifleksiyonu,
parmaklar
semifleksiyon,
baĢparmak
oppozisyonda veya hekimce istemi yapılan özel pozisyonda tutulur.
20. Alt ekstremitelerde; kalça 45 derece abdüksiyon, diz ve ayak bileği nötral pozisyonda
tutulur. Ayak bileğinde 90 derece bacak dıĢ rotasyonu ve diz fleksiyonundan kaçınılır
veya hekimce istemi yapılan özel pozisyon verilir.
21. BaĢ pozisyonu hekimin istemi doğrultusunda en alçak seviyede tutulmalıdır. Solunum
ve santral sinir sistemi sorunu olan hastalarda hekimin istemine uyulur, baĢ kısmı
yükseltilen hastalarda sakral bölge yakından izlenir.
22. Hemipleji gibi vücudun bir yarısında kas kuvvetsizliği olan hastalarda plejik taraftaki
omuz üzerine hasta yatırılmaz veya yatıĢ süresi kısa tutulur.
23. Diyet listesi diyetisyenle düzenlenir.
24. Tıbbi kontrendikasyon yoksa günlük 2000 - 2500 cc sıvı alımı sağlanır
25. Besin ve sıvı alımı 8 saatte bir değerlendirilir.
26. Hastayı tanılama kriterlerine göre değerlendirip; Bası yarası izlem formu ve hemĢire
gözlem formuna kayıt edilerek ekip üyeleriyle paylaĢılır.
D- PREOP HASTA HAZIRLIĞI HEMġĠRELĠK BAKIMI
1. Poliklinikten veya acil servisten yatıĢı yapılan hasta, dosyasıyla servise gelir.
2. Hasta uygun oda ve yatağa hemĢire tarafından alınır.
3. HemĢire hasta dosyasını teslim alır, tetkiklerini kontrol eder tamamlar (EKG, PA
AKCĠĞER,USG,TETKĠKLER,ONAM BELGESĠ,ANESTEZĠ KONSÜLTASYONU)
4. HemĢire hastaya gerekli eğitimi yapar ve yapılacak iĢlem konusunda bilgi verir.
5. HemĢire bir gece önceden hastanın aç kalmasını sağlar.
6. Ameliyat bölgesi tıraĢı doktor belirtmediği sürece ameliyathanede yapılır önceden
yapılacaksa
hastalara jilet yerine tüy dökücü krem önerilir. HemĢire ameliyat
bölgesini kontrol eder(kiĢisel hijyen,taraf iĢareti ) eğer bir eksiklik varsa
tamamlanmasını sağlar.
7. HemĢire hastanın protezlerini çıkarır, oje, makyaj, takılarını çıkarır, üzerinde metal
herhangi bir Ģey kalmamasını sağlar.
8. HemĢire hastanın boks gömleğini giymesini sağlar.
9. HemĢire hastanın anestezi orderındaki premedikasyonu uygular.
10. HemĢire, hastanın güvenli bir Ģekilde dosya ve malzemeleriyle birlikte ameliyathaneye
transportunu sağlayarak ameliyathanedeki ilgili personele teslim eder.
11. Ameliyathanede hemĢire hazırlığı kontrol eder ve hastayı teslim alır.
E- POSTOP HASTADA HEMġĠRELĠK BAKIMI UYGULAMALAR:
1. Ameliyathaneden çıkıĢı yapılacak hasta dosyasıyla teslim alınır.
2. Hasta yatağına transport kurallarına uyularak alınır.
3. Vücut ısısını korumak amacıyla üzeri örtülür.
4. Hasta için güvenli, sessiz, sakin bir ortam sağlanır, baĢı yan çevrilir.
5. Böbrek küvet hastanın yakınına bırakılır.
6. HemĢire vital bulgularını takip eder.
7. HemĢire kanama kontrolünü yapar.
8. HemĢire doktor orderindeki tedaviyi düzenler ve uygular.
9. Hastada meydana gelen herhangi bir problemi doktora haber verir ve gerekli
müdahaleyi yapar.
10. Hastaya solunum egzersizlerini yaptırır.
11. Diyetini almasını sağlar.
12. Mobilizasyonunu sağlar.
13. KiĢisel hijyenini sağlar.
14. Psikolojik destek sağlar.
15. Bu dönemde yapması gerekenler hakkında bilgi verir.
16. Tüm bilgi ve bulgular hasta dosyasına kaydedilir.
Postop mobilizasyon ve hemĢirelik uygulamalar:
-Ameliyat sonrası ilk kaldırma iĢlemi sırasında, hareket süresince hemĢire hastanın
yanında bulunur.
-Ġlk ayağa kaldırmada hasta sadece oda içerisinde yürütülür.
-Ġlk ayağa kaldırmadan önce hastanın yaĢam bulguları normal sınırlar içinde olmalıdır.
ĠĢlem basamakları;
1. ĠĢlem hakkında hasta bilgilendirilir, hasta mobilizasyon için cesaretlendirilir,
2. Vital bulguları kontrol edilir
3. Hijyenik bakım, giysiler varsa değiĢtirilir.
4. Yatak baĢı kaldırılarak hasta yatak içinde oturur pozisyona getirilir,
5. Bir süre oturulur ve tekrar yaĢam bulguları kontrol edilir. YaĢam bulguları normal ise
ve hasta kendini iyi hissediyor ise kaldırma iĢlemine devam edilir.
6. Yatak düzleĢtirilir ve yüksek ise en alt konuma indirilir,
7. Drenaj kateterleri kontrol edilip, klampe edilir,
8. Hasta yatak kenarına yaklaĢtırılır ve rahat dönebildiği tarafa yan çevrilir,
9. Hasta koltuk altından tutulup, kaldıran kiĢinin omzundan destek alması sağlanır,
10. Ağrıyı azaltmak için insizyon yerini eliyle desteklemesi istenir,
11. Hastanın bacaklarını sarkıtarak, yavaĢça yatak kenarına oturtulur,
12. Nabız ve solunumu kontrol edilir,
13. BaĢ dönmesi ve bulantı olursa hasta kendini iyi hissedene kadar yatak kenarında oturur
halde bekletilir. Hasta kendini iyi hissetmezse iĢlem ertelenir.
14. Hastanın terlikleri giydirilir.
15. Bir kol ile hasta koltuk altından desteklenirken, diğer el ile hastanın diren kateterlerini
kontrol ederek hasta yavaĢça ayağa kaldırılır,
16. BaĢ dönmesini engellemek için, baĢın dik tutması ve karĢıya bakması söylenir,
17. Bulantısı varsa derin nefes alması söylenir,
18. Hasta oda içerisinde yavaĢ yavaĢ (3-5- adım) dolaĢtırılır,
19. Hastayı yormadan iĢlem tamamlanıp hasta yatağına götürülür,
20. Hasta önce yatağa oturtulur, rahat yatabilmesi için yatağın baĢı kaldırılır,
21. Hastanın koltuk altından desteklenerek, kalktığı gibi yan olarak yatağa yatması
sağlanır,
22. Hastaya rahat edebileceği pozisyon verilir,
23. Drenaj kateterleri yatağa tespit edilip, klempleri açılır,
24. Damar yolu açık ise sıvı hızı ayarlanır.
25. Bilgi ve bulgular hemĢire gözlem notlarına kaydedilir.
26. Hastanın gaz çıkartıp, çıkartmadığının takibi yapılır.
27. Hastanın her mobilizasyonunda yürüyüĢ mesafesi artırılır. Durumuna göre iki-üç saat
ara ile hasta mobilize edilir.
G- GĠRĠġĠMLER
1- ASPĠRASYON ĠLKELERĠ
Aspirasyon iĢlemi ihtiyaç duyulduğu oranda yapılmalıdır. Gereksinim hastanın sürekli
olarak izlenmesiyle saptanabilir.Gereksinim saptandıktan sonra uygun Ģekilde aspire etmek
önemlidir. Aseptik tekniklere uyulmaksızın yapılan Aspirasyon hasta da Enfeksiyon
geliĢmesine neden olabilirken, yeterince havalandırılmadan ve oksijenlendirilmeden uzun
süreli yapılan Aspirasyonlarda Kalp Ritim bozukluklarına ve Kardiak Arreste neden
olabilmektedir.
Aspirasyon da 4 temel teknik vardır:
1. Oral ve Nazolarengeal Aspirasyon
2. Oral ve Nazotrakeal Aspirasyon
3. Airway ya da E.T.T.'ten Aspirasyon
4. Trakeostomi kanülden Aspirasyon
Aspirasyonda Uyulması Gereken Kurallar : Aseptik çalıĢılır. Orafarenks ve Trakea Steril
olarak düĢünülmeli. Ağız temiz olarak düĢünülmeli ve ağızdaki sekresyonlar orafarenks ve
trakeanın Aspirasyonundan sonra temizlenmelidir.
Her defasında steril nelaton sonda kullanılır. Sekresyonun fazla olduğu durumlarda
açık uçlu kateter tercihedilir.
Her aspirasyon 15 sn'den fazla sürmemeli. Aspirasyonlar arası süre 3 dk. Olmalı ve 3
kezden fazla tekrarlanmamalıdır.
Aspiratör basıncı yetiĢkinde 50–95 mmHg, Çocukta 85–110 mmHg, yeni doğanda 50–
95 mmHg olacak Ģekilde ayarlanır. Aksi takdirde fazla negatif basınç Pnömotoraksa neden
olabilir.
Oratrakeal ve Nazotrakeal Aspirasyon : Öksürük refleksiyle akciğerlerdeki sekresyonun
atılamadığı durumlarda uygulanır. Ağız yada burundan yapılabilir. Ancak öğürme reflexi az
olduğu için daha çok burun tercih edilir. Kateter ucu, trakeaya kadar uzatılarak aspire edilir.
Hastaya iĢlem açıklanır. Semi foxler pozisyonu verilir. Oratrakeal Aspirasyon için baĢ
yana çevrilir. Nazotrekeal Aspirasyon için baĢ Hiperextaniseyona getirilir.
Hasta bilinçsiz ise, yüzü hemĢireye bakacak Ģekilde yan yatırılır. Bu Ģekilde dilin
arkaya kaçıp, hava yolunu kapatması ve GiS muhtevasının Aspirasyonu önlenmiĢ olur. Ayrıca
sekresyonun çıkartılması kolay olur. Eller yıkanır. Steril eldiven giyilir. Kateter Aspiratöre
takılır. Kateter hastanın kulak memesi ve burun ucu arasındaki mesafe uzunluğunda baĢ ve
iĢaret parmağı arasında sıkıĢtırılır. Steril solüsyona (SF yada Distile su)batırılarak nemlenmesi
sağlanır. Girerken doku tahriĢ edilmemiĢ olur.
ĠĢlem öncesi hastaya buhar ve Oksijen uygulaması yapılır. Kateter Oral ve Nazal
ilerletildikten sonra Aspiratör açılır. Kateter üzerindeki basınç baĢparmağı çekerek kaldırır ve
kateter parmaklar arasında döndürülerek çıkartılır.
Kateter steril sudan geçirilerek içindeki sekresyonun çıkması sağlanır. Bu arada hasta
bilinçli ise derin nefes alıp vermesi ve öksürmesi söylenir. Bu sekresyonun daha çabuk
atıımasını sağlar. Hastanın Akciğer sesleri dinlenir, solunumu izlenir ve gerekli ise iĢlem
tekrarlanır.
ĠĢlem esnasında hastanın ağzındaki ve dil altındaki veya burnundaki sekresyonlar
aspire edilerek temizlenir.
Hastaya rahat bir pozisyon verilir. Sekresyonun yoğunluk, renk ve miktarı kayıt edilir.
ÜRĠNER KATETER TAKMA VE BAKIM AMAÇ
Hastane enfeksiyonlarını önlemek amacıyla üriner katater takılması ve bakımı
konusunda yöntem belirlemektedir.
Üriner Kateter Takılması
1. Eller yıkanıp, kuru Steril alet ile tamponlar tutulup antiseptik solüsyona batırılmalıdır.
3. Eksternal mea çevresi temizlenip hazır kateter takma seti kullanılmıyorsa antiseptik
solüsyonu yardımcı vermeli, steril örtü ile uygulama alanı örtülmelidir.
4. Kateter hazırlanmalı ya da hazır kateter takma seti kullanılmıyorsa yardımcı paketi açarak
steril kateteri uygulayıcıya vermelidir.
5. KayganlaĢtırıcı jel üretraya sıkılıp, kateter üretraya yerleĢtirilmelidir.
6. Kateterin balonunu ĢiĢirmek için kullanılacak olan steril sıvı enjektöre çekilmelidir.
7. Steril idrar toplama kabı hastanın bacakları arasına yerleĢtirilmeli, steril idrar toplama kabı
yoksa steril kapalı drenaj torbası katetere bağlanmalıdır.
8. Ġdrarın geldiği izlenip, kateterin mesanede olduğu düĢünülüyorsa, buna karĢılık idrar
gelmiyorsa hafif suprapubik bası yaparak idrarın gelip gelmediği kontrol edilmeli, yine idrar
gelmiyorsa, mesane steril SF ile irrige edilerek kateter ucunun mesanede olduğu kontrol
edilmelidir.
9. Balonlu kateter ise 8-10 mL steril sıvı ile balon ĢiĢirilir, kateter yavaĢça geri çekilerek
mesane boynuna oturtulmalıdır.
10. Steril kaplı drenaj torbası takılmalıdır.
11. Balonsuz kateter ise gelen idrar bittiğinde kateter yavaĢça geri çekilerek mesanenin
tamamen boĢalması sağlanır. Ġdrar akıĢı bittiği zaman kateter çekilerek çıkartılmalıdır.
12. Steril örtü kaldırılır, kateter takma sırasında perinede kirlenme olduysa antiseptik solüsyon
ile temizlenmelidir.
13. Ġdrar torbasının ve toplayıcı sistemin mesane düzeyinin altında tutulması gerektiği
hatırlatılmalıdır.
14. Hasta kalktığında direnaj sisteminin bükülüp tıkanmadığı kontrol edilmelidir.
15. Üriner kateterler periyodik olarak değiĢtirilmemelidir.
16. Kateter endikasyonu biter bitmez ürenir kateter çıkarılmalıdır.
Üriner Kateter Bakımı
1. Kateterle temastan önce ve sonra eller yıkanmalıdır.
2. ĠĢlemler sırasında eldiven giyilip meatus su ve sabunla temizlenmelidir.
3. Hasta banyo yapacak ise öncesinde torba boĢaltılmalı ve bağlantıların kapalı olduğu kontrol
edilmelidir.
4. Hastanın transferi sırasında torbanın boĢ ve bağlantıların kapalı olmalıdır.
ĠNTRAVENÖZ KATETER TAKILMASI :
Sıvı ve ilaç infüzyonu nedeniyle I.V. kateter takılır. Uygun ven seçimi önemlidir. Uygun Ven:
- Kolay bulanabilir, zedelenmemiĢ olmalı ve eklem üzerinde olmamalıdır.
- Distalden proksimale doğru seçim yapılır.
- Bacak ve ayak venleri zorunlu olmadıkça kullanılmamalıdır.
- Hipertonik solüsyonlar, damar duvarını irrite edici ilaçları içeren solüsyonlar ve hızlı
verilmesi gereken solüsyonlar için büyük venler tercih edilmelidir.
- Vene uygun ölçülerde kateter seçimi 20-22 numara. ĠĢlem hastaya açıklanır. Tek
kullanımlı eldiven giyilir. Turnike, vene girilecek alanın 10-15cm yukarısına bağlanır.
Turnike, venöz kan akıĢını engelleyecek sıklıkta olmalı, Arteriyal kan akıĢını
engellenmelidir. (Radyal Nabzın alınıp alınmadığını kontrol ederek anlaĢılabilir.)
Alkol ya da Povidon-Iyot solüsyonu ile damar boyunca yukarıdan aĢağıya silinir.
Damara girilecek alan bir elle sıkıca çekilerek gerdirilir. Bu Ģekilde ven ve deri iğnenin giriĢi
için sabitleĢmiĢ olur. Vene girerken doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki teknik kullanılır.
Büyük venlerde doğrudan vene girme tekniği (deri ve ven aynı anda hızlıca delinerek)
kullanılır. Bu teknikte iğnenin açık ağzı C-10 yukarı bakmalı ve deri ile iğne 15-20 derece bir
açı yapılmalıdır.
Dolaylı teknik ise iğnenin açık ağzı yukarı bakacak Ģekilde ve 30-45 derece açıyla
delinir. Deriye giren nokta, vene girmek için belirlenen alanın yaklaĢık 1cm altında ve vene
paraleldir. Deriye girildikten sonra iğnenin deriyle yaptığı açı 15 dereceye kadar küçültülerek
vene girilir. Bu teknik özellikle küçük ve kaygan venlerden kullanılır ve hematom oluĢma
olasılığı daha azdır. Kan geldiği görüldüğünde kateter, kan akımına doğru ilerletilir ve turnike
açılır. Kateterin içindeki çelik iğne çıkartılır. Ven içinde kalacak plastik iğne, kan akımı
yönüne doğru ilerletilir ve tamamen ven içine yerleĢtirilir. Tespit etmeden önce solüsyon
gidip gitmediğine bakılır. Sorun yoksa tespit edilir. Kateter, belirli aralarla sadece ilaç
uygulaması için takılmıĢ ise Heparin kilidi uygulanır ve kateter steril kapağı ile kapatılır.
Günün tarihi ve takan hemĢirenin parafı atılmalıdır.
ALDIĞI – ÇIKARDIĞI SIVI ĠZLEMĠ :
Ameliyat sonrası dönemde, oral yolla beslenme istenmeyen durumlar, Dehidratasyon
nedeniyle fazla sıvı alması gereken durumlar. I.V. sıvı tedavi uygulamaları gibi durumlarda
mutlaka izlem yapılmalıdır.
Genelde doktor istemi doğrultusunda baĢlanıp sürdürülmesine rağmen, hemĢire
gereksinimi kendisi belirleyip, A.Ç.Takibini baĢlatabilir yada gerek olmadığını saptayabilir.
Takibe baĢlarken iĢlemin nasıl yapılacağı hastaya açıklanır. ĠĢlemin doğru bir Ģekilde
sürdürülebilmesi hastanın iĢbirliğine bağlıdır. Bilinçsiz hastalarda iĢlem tamamiyle hemĢire
kontrolündedir.
A.Ç. Takibi saatlik isteniyorsa, Her saat hastanın aldığı (oral, Nazogastrik yoluyla)
içerik, miktar ve özellikle açısından belirlenir ve kayıt edilir.
1 çay bardağı – 100 cc 1 su bardağı – 200-240 cc olarak kabul edilir. Nazogastrik ile
beslemede enjektör sistemi ve infüzyon pompasıyla miktar belirlenir.
Hasta bilinçli ise her saat aldığı sıvı miktarını kendine ait bir kağıda kaydetmesi
istenir. ( 8 saatlik yapılacak izlemde de bu uygundur.)
I.V. yolla beslemede; hangi solüsyonun hangi miktarda verileceğine karar verdikten sonra
tedavinin baĢlatılması ve sürdürülmesinden hemĢire sorumludur.
DDS ve saatte gidecek mayi miktarı belirlenir.
Sıvı – Ġzlem : 08.00'den itibaren ya da ne zaman baĢlatılması istenmiĢse baĢlatılır.
Saatte gidecek mayi miktarına göre, her saat baĢı kalan ve giden mayi miktarı kayıt edilir. 8
saatlik gönderilen mayi miktarları toplanarak hastanın aldığı diğer sıvılar eklenerek Genel
Aldığı toplamında gösterilir.
Hastanın Çıkardıkları (Ġdrar, NG, Kusma, Direnler) saatlik olarak takip edilecekse,
miktarları bağlantı sağlanmıĢ torbalarla ya da torbadan serum ĢiĢesine boĢaltılarak belirlenir.
Ġdrarda Ürofix ya da normal idrar torbası NG'de idrar torbası kullanılır.
Kusma; miktar ve özellik açısından değerlendirilir. Miktarı böbrek küvet ve ölçekli bir
kapla ölçülür.
Her biri ilgili alanlara saatlik olarak yazılarak 8 saatlik toplamalar Ģeklinde belirlenir.
AÇ. Takibinde 24 saat sonunda Genel toplam hesaplanır. Elde edilen sonuçlar, bireyin aldığı
ve çıkardığı sıvı miktarının dengeli olup olmadığı yönünden değerlendirilir. Değerlendirme
yapılırken hissedilmeyen sıvı kayıpları da göz önüne alınmalıdır.
11- DREN TAKĠBĠ :
Takipte, Drenaj tüplerinin yeri, hangi amaçla yerleĢtirildiği tüplerden gelecek drenajın
özelliği bilinmelidir.
Birden fazla diren varsa numaralandırılır. Hangi dirende ne kadar geldiği ölçülür ve
kayıt edilir.
Sıklıkla, göğüs, kalp, üriner sistem cerrahisi sonrasında Diren uygulanır.
Göğüs drenajı takibinde; Göğüs drenaj ĢiĢelerinin konumu önemlidir. ġiĢeler
kesinlikle hastanın göğüs seviyesinden 90 cm aĢağıda yer almalıdır. (Bu konumda her
yerçekimi etkisiyle drenaj kolay olur hem de hava ve sıvı plevral alana geri dönmez) ve
devrilmemesi için yatağın kenarına tespit edilmelidir.
-
Hastanın pozisyonu: Hastanın pozisyonu ne olursa olsun önemli olan tüplerin altta
kalmaması, kıvrılması ve bükülmemesidir. Aksi halde drenaj engellenir. Sıvı ve hava plevral
hava basıncında artıĢa neden olur.
-
Drenaj tüpleri; Çok uzun yada kısa olmamalıdır. Uzun tüpler kıvrılır, bükülür. Kısa
tüpler gerilir ve bağlantı yerlerinden ve göğüs duvarından ayrılabilir.
-
Tüplerin açıklığının sürdürülmesi: Tıkanıklık sık sık kontrol edilir. Özellikle Ameliyat
sonrası ilk saatlerde Kanlı drenaj, pıhtılaĢmaya neden olabileceği için tüpler, 30-60 dk. da bir
sağılmalı yada sıvazlanmalıdır. Sıvazlanma, sadece tüp tıkanmalarında uygundur. Eller iĢlem
öncesi Alkollenir ve ağrıya neden olmamak için tüpler yavaĢ yavaĢ sıvazlanmalıdır.
-
Tıkanma dıĢında tüplerin, sağılması uygundur. Tüp, göğse yakın olan yerden iki elle
sıkıca kavranır ve “süt sağarcasına” sağılır.
-
Hasta hareketli tutulur. Drenaj otururken ve dolaĢırken daha kolay olur.
-
Ġstem olmadıkça ve acil durumlar dıĢında tüpler klemplenmemeli, gerekli giriĢimler
yapıldıktan hemen sonra açılmalıdır. Tüpler, hasta ekspirasyon yaptıktan sonra klemplenir.
-
ġiĢenin devrilmesi plevral alana atmosfer havasının kaçması demektir. Hemen ĢiĢe dik
pozisyona getirilerek uçun tüpün su içinde olması sağlanır. Hastadan plevral boĢlukta biriken
havayı atması için kuvvetli nefes vermesi ve öksürmesi istenir.
-
Drenaj ĢiĢesi üzerine su seviyesi iĢaretlenir, gelen drenaj saat baĢı ölçülerek kaydedilir.
Ġlk 24 saatte 500- 1000cc drenaj olması ve bunun 100-300cc'sinin Ameliyat sonrası ilk 2
saatte olması normaldir. Daha sonra azalması renginin açılması beklenir.
BĠLĠNÇLĠ – PUPĠL – EXTREMĠTE TAKĠBĠ :
Bilinç Takibi: Bilinç düzeyinin belirlenmesi amacıyla yapılır. Bilinçsiz ya da bilinç
düzeyinde değiĢiklik olan hastalarda her saat baĢı, stabilleĢmiĢ fakat risk taĢıyan hastalarda
her 8 saate bir yapılıp, kaydedilmelidir.
Bilinç düzeyi belirlenmesinde Glasgow Koma Skalası kullanılır.Bu skalada;göz
açma,motor tepki ve sözel cevap gibi Spesifik gözlemlere sayısal değerler verilerek
değerlendirme yapılır.
Puanlama düzeyine göre :
Bu tanımlamalar hastanın kliniğine göre farklılık gösterebilir.
Hastanın bilinç düzeyi, verilen herhangi bir uyarana (ağrı, ses... gibi) hastanın verdiği
tepki ile belirlenir. Uyarı hafiften baĢlanıp gerektikçe artırılarak uygulanır.
Uyarı verilen alanlar :
- Glebella üzerine parmakla bası uygulanır
- Tırnak yatağına parmakla yada yabancı cisimle bas uygulanır.
- Meme ucu sıkıĢtırılır.
- Ayak tabanı topuktan parmaklara doğru sert bir cisimle çizilir.
- Kemikle derinin yakın olduğu alanlara bası uygulanır.
Pupil Takibi : Pupiller büyüklük, Ģekil ve ıĢığa reaksiyon açısından değerlendirilir. Bir
pupilde gözlenen bulgular diğer pupille karĢılaĢtırılır. Normalde her iki pupil eĢit büyüklükte
ve yuvarlaktır. Büyüklük ve Ģeklinde görülebilecek değiĢiklikler (Oval, düzensiz kenalı
pupil...) belirlenir. IĢık uygulaması yapılarak Çap ve Reaksiyon açısından değerlendirilir. Çap
olarak; Izokorik, Anizokorik, Bilateral Midriyazıs ve Bilaterel Myozis tanımlamaları
belirlenir.
Ġzokorik : Her iki pupil birbirine eĢit, ıĢık reaksiyonu pozitif ve büyüklük normaldir.
Anizokorik ; Pupil büyüklükleri birbirine eĢit değildir.
Bilateral Midriyazis : Her iki pupil normalden büyüktür..
SĠSTEM DEĞERLENDĠRĠLMESĠ
a- Nörolojik muayene
Pozisyon: Hastanın durumuna uygun pozisyon alması beklenir ya da alması gereken
pozisyon verilir.
Prone : Yüzüstü, yüzükoyun pozisyon
Supine : Sırtüstü pozisyon
Sağ yan : Sağ Lateral pozisyon
Sol yan : Sol Lateral pozisyon
BaĢ yukarıda: Semi fowler ( BaĢ 45° yukarıda olacak Ģekilde) Yatar pozisyon dıĢında;
Fowler : BaĢ ve boyun 90° açı yapacak Ģekilde olması
Sim's : Yarı yüzükoyun pozisyon
Bunların dışındaki pozisyonlar belirlenir ve kayıt edilir.
Aktivite :
Uyanık: Fizyolojik uyanık hali; Bilinç açık.
Uykuya meyilli: Fizyolojik uykuya meyil hali, ağlıyor, sakin
Laterjik : Yarı uykulu hal. Fizyolojik değildir. Küntlük, davranıĢlarda ağırlaĢma vardır.
Cilt tonüsü: Deri turgoru (Elastikiyet)
Normal: Normal deri, düz, yumuĢak ve esnektir. Siyanoz, sarılık yada soiukluk yoktur,
ılıktır, bütünlüğü bozulmamıĢtır.
Deri turgoru, el üzerinden, karın alanından dokunarak değerlendirilir.
Deri katlanıp bırakıldığında eski halini hemen alıyorsa tonüs normal olarak belirlenir.
Hipotonik: Derinin su içeriği azalmıĢ, elastikiyeti bozulmuĢtur. Hamur gibidir, kuru kırıĢık
ve mat görünümdedir. Katlanıp bırakıldığında eski haline hemen dönmez.
Hipertonik: Cilt; Sıcak, sert, ödemli ve cam gibi parlaktır. Deri kavranamaz, katlamak
mümkün olmaz.
b. Solunum değerlendirmesi
Solunum; Sayı, derinlik ve ritm açısından değerlendirilir.
Nitelik:
Apne; Solunumun geçici yada kalıcı olarak durmasıdır. 4-6 dk.'dan uzun sürmesi Solunum
Arresti olarak ifade edilir.
Bradipne: Solunum sayısının 10/dk'nın altında olmasıdır.
Takipne (Polipne): Solunum sayısının 24/dk'nın üzerinde olmasıdır.
Hiperpne: Solunum değerinin artmasıdır. Normal derinlikte bir solunumda yaklaĢık 500 cm3
hava alınır. Bu miktarda artma derinliğin artması olarak tanımlanır.
Hipopne: Solunum değerinin azalmasıdır.
Hiperventilasyon: Ventilasyon sıklığının ardmasıdır. AĢırı ventilasyon yapılması durumudur.
Hipeventilasyon: Ventilasyon sıklığının azalmasıdır.
Kusmaul Solunum : Solunum anormal Ģekilde derinliğinin ve hızının artmasıdır.
Dispne : Güç ve sıkıntılı solunumdur. Ventilasyon için çaba harcanır. Solunum hızı ve
yüzeyseldir. Burun kanatları açılıp kapanır. Karın kaslar solunuma katılır.
Cheyne – stokes solunum : solunum yüzeysel baĢlar. Hız ve derinliğinde derece derece
artma olur.
Anormal Ģekilde hız ve derinlik arttıktan sonra aynı Ģekilde derece derece yavaĢlar ve
yüzeyselleĢir. 10-20 sn Apne dönemi görülür. Ölümden önce görülen bir solunum biçimidir.
Biot Solunum: Takipne ve Apne' n/n birbirini izlediği periyodik bir solunum tipidir.
Fish Mauth Breathing (Sudan çıkmıĢ balık gibi soluma) : Solunum
yetmezliğinde Ekspirasyonun mümkün olduğunca uzatılarak yapılmasıdır.
Solunum seslerinin alındığı bölge : Göğüsün ön, arka ve yan bölümleri steteskopla
simetrik bir Ģekilde dinlenir. Dinlerken hastadan nefes alıp vermesi istenir. Solunum seslerinin
süresine, niteliğine, Ģiddetine ve patolojik seslerin alınıp alınmadığına dikkat edilir.
Solunum seslerinin özelliği:
Temiz: Normal solunum seslerinin alınması.
Trakeal sesler
BronĢial sesler
Bronkoveziküler sesler - Veziküler sesler
Rali : Özellikle inspirasyonda duyulan kısa. kesintili ve müzikal olmayan
seslerdir.Karda yürüme sesi yada çıtırtı sesi olarak duyulur. Ince, orta, kaba rali Ģekilde
gruplanır. Kaba Rali Inspirasyon baĢında ve ekspirasyonda da duyulabilir. Fokurdama
sesidir.(Sekresyona bağlı).
Stridor : Sıeteskopa gerek olmadan da duyulur. Daralma sonucu (Larenx, trakea)
Inspirasyon sırasında duyulan Horoz öter tarzda sestir, inspirasyonda "Subra klavikular
bölgede içe çekilmiĢ tipik belirtisidir.
Wheezing: Özellikle Ekspirasyonda duyulan ıslık sesine benzeyen devamlı kesintisiz
hıĢırtılı sestir. Boyun ve kaburgalar arası yardımcı kaslar solunuma katılır.
AzalmıĢ: Pievral bölgede doku artıĢı, sıvı ve havanın varlığı solunum seslerini azaltır.
Piöral ağrıda ve TaĢipne de solunum yüzeyel olduğundan sesler, hafifler veya duyulmaz.
c- Kardio – vasküler sistemin değerlendirilmesi
Tırnak yatağı rengi : Periferik dolaĢım yeterliliği tespit edilir.
Pembe : Normal ve dolaĢım yeterli.
Soluk : Yetersiz dolaĢım yada Anemik bir görüntü düĢündürür.
Siyanotik : O2 gereksinimi yeterli karĢılanamıyor düĢündürür.
Nabız : Hız, ritm ve dolgunluk açısından değerlendirilir.
Ritmik : Atımların bronlardı sıra ve düzenli aralıklarla olması.
Aritmi : Nabzın ritmik olmaması. Aritmi varsa Apikal ve Radyal Nabız arasındaki iliĢki
kontrol edilir.
Defist : Apikal Nabız ile Radyal nabız arasındaki farktır. Iki hemĢire 1 dk. Sayar ve
karĢılaĢtırır. Radyal nabız daha düĢüktür.
Sıçrayıcı : Ani yükselen nabız.
Plirorm . Nabız sayısı 130dk.'nın üzerindedir. Zor paple edilir.Ipliksidir : TitreĢimlidir.
Bradikardi : Nabız hızının 60 dk.'nın altında olmasıdır.
Kapiller dolgunluk : Perifere dolaĢımın yeterliliğini tespit etmek için bakılır.
Normal : Tırnak yatağına diğer el parmağı ile basıldığında oluĢan solukluk 3sn. denenince
eski halini alıyorsa
(Normal 3sn. normaldir.)
Tembel : OluĢan solukluk eski rengini 3 sn.'den daha geç alıyorsa
Tembel : 3sn. tembeldir.
Yok : DolaĢım yok yada engellenmiĢtir.
Ödem : Yeri ve düzeyi (derecesi) belirlenir. Yüz, göz yaygın (Anazarka), Üst
extremite, Alt extremite ede olup
olmadığı ve ödem varsa derecesi tespit edilir.
Hafif : Ilgili alan baĢ parmak kullanılarak bastırıldığında çukurluk oluĢuyor ve eski halini
hemen alıyorsa.
ġiddetli : OluĢan çukurluk eski halini daha geç sürede alıyorsa.
Gode bırakan : BaĢparmakla bastırıldığında oluĢan çukurluk (Gode) eski halini almıyorsa.
d. Gastroıntestinal - genitoüriner sistemin değerlendirilmesi
Karın: Hasta sırtüstü pozisyonda karın alanı Palpasyonla değerlendirilir. Normalde
basıldığında karın alanı
1-2 cm içeriye geçer.
Düz ve YumuĢak : Normal durumu gösterir.
Gergin : Bastırıldığında 1-2 cm içeriye geçmemesi.
Sert : Cerrahi müdahaleyi gerektirecek bir durumu düĢündürür.
ġiĢ : BombeleĢmiĢ bir görüntü. Karın içi sıvısı artması durumlarında görülür. (Asit varlığı
gibi)
Hassas : Gerginlik, sertlik ve insizyon alanı varlığında görülür.
Bağırsak sesleri: Her bir kadran (4 kadran) sağdan-sola doğru Steteskopla V er dk.
dinlenir. Birer dk. süresince duyulan yaklaĢık 6-10 arasındaki sesler NORMAL kabul edilir.
4 Kadranda var: Sağdan sola doğru her iki kadran dinlendiğinde 4 kadranda da ses
duyulmasıdır.
Hiparaktif:Bağırsak seslen dinlendiğinde 1 dk.da yaklaĢık olarak 10'un üstünde ses
duyulmasıdır.
Peristaltizmin arttığı ve diyare gibi konularda fikir verir.
Hipoaktif: Bağırsak sesleri dinlendiğinde yaklaĢık olarak 6' nın altında ses duyulması.
Peristaltizmin
yavaĢladığı ve tıkanıklık olup olmadığı konularında fikir verir.
Yok : Bağırsak seslerinin alınmaması. Tıkanıklık, Peristaltizmin yokluğu konularında fikir
verir.
e.Mesane fonksiyonu :
Normal idrara çıkma.
Distansiyon : Idrar yapılamama ve oluĢan glop sonucu mesaneden hissedilen hassasiyet.
Fotey Kateter : Mesaneye foley kateter yerleĢtirilerek idrarın boĢaltılması.
Diğer : Direk böbreğe ya da üreterlere kateter yerleĢtirilerek idrarın boĢaltıması (Nefrostomi,
Sistofîx ........).
H- EX OLAN HASTAYA HEMġĠRELĠK YAKLAġIMI UYGULAMALAR:
Ex vaka iĢlemleri:
- Ġlgili doktor hastanın yaĢam bulguları ve EKG'sini kontrol ederek ex durumunu tespit eder.
- Ex'in üzerindeki tüm giyisiler iç çamaĢırları dahil kesilerek çıkarılır.
- Ex'in takma diĢleri, lens, idrar torbası, NGS, varsa kateterleri hemĢire tarafından çıkartılır.
Kanayan pansumanı varsa yenilenir. Ziynet eĢyaları ve parası Hasta EĢyaları Teslim Formu
ile exin yakınına imza karĢılığı teslim edilir. Yakını yok ise idari ofise teslim edilir.
- Ex'in altına bir çarĢaf yayılarak çenesi bağlanır, ayak baĢ parmakları birbirine bağlanır,ayak
baĢparmağına ex bilgi kartı takılır kolları yanlara flasterle sabitlenir ve çarĢaf sarılır.
- Bir flaster üzerine ex'in adı, soyadı, ölüm saati ve tarihi hemĢire tarafından yazılarak çarĢafın
üzerine yapıĢtırılır.
- Ex morga kaldırılır, yapılan iĢlemler hasta dosyasına kaydedilir.
- Ġdari ofis elemanı tarafından, ex olan hasta için nüfus kağıdının aslı ile Mernis Ölüm
Tutanağı 5 nüsha olarak düzenlenir.
Hasta tarafından, hastanın kağıdı ile birlikte 3 nüshası nüfus müdürlüğüne gönderilir. Ex kayıt
defteri ileteslim edilir. Bir nüshası deftere iliĢtirilir.
- Doktor tarafından doldurulan Gömme Izin Kağıdı, hasta yakınlarına verilerek Mezarlıklar
Müdürlüğüne baĢvurması gerektiği belirtilir.
- Ex acil personeli ve acil sorumlusu hemĢiresi veya süpervisor hemĢire tarafından yakınlarına
teslim edilir ve Ex Kayıt Defteri ne exi teslim aldığına dair hasta yakınından imza alınır.
- Ex olan hasta anlaĢmalı kurumlar hastası ise idari afis elemanı anlaĢmalı kurulmadan onay
aldıktan sonra exi yakınlarına teslim eder.
Hasta dıĢarıdan ex olarak gelmiĢ ise doktor tarafından rapor düzenlenir ve hasta yakınlarına
ex ile birlikte teslim edilir.
Yapılan iĢlemler Acil Poliklinik Protokol Defterine kaydedilir. Çekilen EKG deftere ilave
edilir.
Adli Vaka ĠĢlem Uygulamaları:
- Eğer ex adli bir vaka ise danıĢman doktor tarafından bölge karakoluna haber verilir, görevli
memur hastaya doktor ile
görüĢtürülür.
- Ex olan hastanın kimlik kartı idari ofis elemanı tarafından alınır.
- Yapılan tüm iĢlemler Adli Vaka Kayıt Defterine kaydedilir. Çekilen EKG, deftere ilave
edilir.
- Ġlgili doktor geçici rapor yazar. Rapor, polise teslim edilir ve teslim edilen polisin adı-soyadı
alınır ve Adli Vaka Kayıt Defterine kaydedilir. Raporun bir nüshası idari ofiste rapor
dosyasına konur.
- Adli vaka olan exle çenesi ve ayak parmakları bağlanmaz.
- Polis incelemesinden sonra adli vaka polisin yönlendirdiği kiĢiye Adli Vaka Kayıt Defteri'ne
kaydı yapılara, imza karĢılığı
teslim edilir.
BĠ. HEMġĠRELĠK BAKIMI
Vertebra ameliyatı olacak hastanın pre-op hazırlanması:
- Hastanın daha önceden yaptırdığı tetkikler kontrol edilerek, eksik tetkikler için kan örneği
alınır.
- Üzerindeki giysiler çıkarılarak serviste bulunan uygun ameliyat önlüğü giydirilir. Üzerindeki
takı, lens, oje ve objeler çıkartılır.
- Ameliyat bölgesinin taraf iĢareti ve onam belgesi kontrol edilir.
-Örnek sonuçları kontrol edilerek doktora bildirilir. Anestezi uzmanı hastayı muayene ederek
son kontrolünü yapar.
- Hasta servis hemĢiresi tarafında dosyasıyla beraber sedyeye alınarak ameliyathaneye teslim
edilir.
Post-op bakım:
- Servis hemĢiresi hastayı serviste teslim alır, uygun pozisyonda yatağına alarak altındaki kirli
çarĢafları alır üzerine düzeltir.
• Hayati bulguları (ilk saatte 15'lik yarım ve bir saatlik olmak üzere) alınır, gerekli ise O2
uygulanır. HemĢire Gözlem Formuna yazılarak dosyasına kaydedilir.
• Damar yolu kontrol edilir, kirli flasterler değiĢtirilir.
• Hasta yakınlarına hastanın yakınma ve Ģikayetleriyle ilgili bilgi verilir, ihtiyaçları olduğunda
çağrıyı kullanabilecekleri hatırlatılır.
• Doktorun order ettiği ilaçlar ve mayiler Doktor Tedavi Tabelası Formu'na kaydedilir, saatler
düzenlenir ve uygulanır.
• Ameliyattan 4 saat sonra ıslatılmıĢ ped ile hastanın vücudu silinir, kıyafetleri giydirilir.
• Ameliyat açık yapıldıysa dren kontrolü gelen mayi kontrolü pansuman yeri kontrolü yapılır
• Doktor orderine göre rejim -l- baĢlanır. Kusma ve aspirasyonun geliĢmemesi için beslenme
sırasında uygun pozisyonda olmasına dikkat edi
SKOLYOZ NEDĠR
Omurganın sağ ya da sola doğru eğriliğine Skolyoz denir. Omurganın boyun, sırt ve
bel bölgelerindeki açılanmalar fizyolojik, yana doğru olan açılanmalar ise patolojiktir, ve
vertebralardaki rotasyonla birliktedir. Bu nedenle, eğilmelerin ilerlemesiyle vertebralarda
yapısal değiĢiklikler oluĢur. Torasikvertebraların rotasyonu, göğüs kafesindeki deformiteyi
oluĢturur. Radyografiyle saptanan yana eğilme 10 derecenin üzerinde ise Skolyoz olarak
kabul edilir. Skolyoz çeĢitli hastalıklar ( nöromüsküler hastalıklar, vertebral hastalıklar,
raĢitizm vb. ) nedeniyle geliĢebilirse de skolyozun en sık görülen Ģekli ĠdiopatikSkolyozdur.
ĠdiopatikSkolyoz genellikle adölesan yaĢtaki sağlıklı kiĢilerde görülür. Nedeni belli değildir.
Kızlarda, erkeklerden 10 kat daha fazla görülür. Kızlarda görülen ĠdiopatikSkolyoz genellikle
10 yaĢtan sonra baĢlar. Sıklıkla sağ torasik eğrilik tipinde bir skolyoz olur.
Skolyoz tedavisi:
Eğriliğin yeri, kapadığı vertebra sayısı ve hastanın kemik yaĢına göre belirlenir.
AdölesanĠdiopatikSkolyozunda 20 derece’nin altındaki eğrilikler, 6 ayda bir çekilen X Ray
grafileriyle izlenir. Eğrilikte artma görülürse korse kullanılmaya baĢlanır. Yaygın olarak
kullanılan üç tip korse vardır. Milwaukee, Boston ve Lyon korseleri. Genellikle Milwaukee
korse kullanılır. 20 Ġle 40 derece arasındaki eğrilikler için korse kullanımı ile ideal bir
yöntemdir. 40 ile 60 derece arasındaki eğriliklerde korse ya da cerrahi giriĢim, 60 derece’nin
üzerindeki eğrilikler ise cerrahi giriĢimle tedavi edilirler.
Vertebra cerrahisi uygulanan hastalarda sık karĢılaĢılan hemĢirelik tanıları:
 Etkisiz solunum Ģekli
 Ağrı
 Vücut gereksiniminden az beslenme
 Enfeksiyon riski
 Sıvı volüm eksikliği
 Deri bütünlüğünde bozulma riski
 Fiziksel harekette bozulma
 Periferalnörovaskülerdisfonksiyon riski
 Trombofilebit riski
 Beden imajında bozulma
1. Etkisiz Solunum Şekli: Amaç; Solunum sayısını 12-28/ dk ve oskültasyonla akciğer
seslerinin normal olması, ateĢin olmaması ile akciğer perfüzyonunun ve ventilasyonun
sağlanması.
2. Ağrı: Amaç; Ağrıyı azaltan ya da arttıran aktivitelerin tanımlaması, ağrının azaldığını
ve rahatladığını ifade etmesi.
GiriĢimler; Ağrı düzeyi belirlenerek pozisyon değiĢtirme,ortamıhavalandırma,dikkati
baĢka yöne çevirme,( kitap okuma, tv seyretme gibi…) Çocuklarda deformitelerin
düzeltilmesi için kullanılan korse ağrıyı arttırabileceğinden aralıklı ve yavaĢ yavaĢ korse
giydirme programı uygulanır. Hasta kontrollü analjezi PCA uygulaması ile ameliyat
sonrası ağrı kontrolü sağlanır.has ta ağızdan beslenmeye baĢladığında oral analjeziklerle
devam edilir.
3. Enfeksiyon Riski:
Amaç; Enfeksiyon belirtilerinin olmaması, ıvkateter ya da insizyon ve hemovac giriĢ
bölgesin de eritem, ödem, sıcaklık artıĢı, pürülan akıntı olmaması, açık sarı idrar
çıkarması.
GiriĢimler; Ivkateterinsizyon ya da hemovac giriĢ bölgesi eritem, ödem, sıcaklık, pürülan
akıntı yönünden kontrol edilir. Hayati belirtiler takip edilir. Gerekirse yara ve kan kültürü
alınır. Ürinerenfeksiyon belirti ve bulguları gözlenerek hastaya öğretilir. Üriner
enfeksiyonu önlemek için, foley kateter varsa bakımı yapılarak hastanın günde 2000-3000
ml mai alması sağlanır. Hekim direktifi ile antibiyotikler uygulanır.
4. Sıvı Volüm Eksikliği:
Amaç; Sıvı volümünün normal düzeylerde tutulması, hemoglobinin > 10 ve htc> %30
olması, pansumanda kanama olmaması, hemovac drenajının 100ml/ 4saat olması.
GiriĢimler; Hayati belirtiler stabil olana kadar 15dk ,da ha sonra 2 saatte bir kontrol edilir.
Hemovac drenajı ve pansuman kanama açısın dan kontrol edilir.aĢırı kanama varsa
hekime haber verilir. Kan laboratuar sonuçları kontrol edilerek gerekirse direktif ile kan
transfüzyonu uygulanır.
HemĢirelik
Amaç / Beklenen Sonuçlar
HemĢirelik giriĢimleri / Planlama
tanısı
Etkisiz
Solunum sayısını 12-28/ dk ve
*Ameliyat sonrası ilk 72 saat boyunca akciğerlerin durumu
Solunum
oskültasyonla akciğer seslerinin değerlendirilmelidir.
Örüntüsü
normal olması, ateĢin olmaması
Eğer yüzeyel solunum, göğüste ağrı, hemoglobin düzeyinde ve
ile akciğer perfüzyonunun ve
vücut ısısında düĢme gözlenirse daha uzun süre tanılamaya
ventilasyonun sağlanması
devam edilir.*Egzersiz öncesi önerilen ilaçlar verilir.
*Göğüs ya da abdominal bölgedeki insizyonları desteklenerek ve
oluĢabilecek problemler hastaya anlatılarak pulmonerhijyen
sağlanır.
*Solunum-öksürme egzersizleri ve spirometre kullanımı ilk 2448 saat içinde 1-2 saat ara ile, daha sonra hasta a yağa kalkana
kadar 2-4saat ara ile uygulanır.
Ağrı
Ağrıyı azaltan ya da arttıran
*Ağrı düzeyi belirlenerek pozisyon
aktivitelerin tanımlaması, ağrının değiĢtirme,ortamıhavalandırma,dikkati baĢka yöne çevirme,(
azaldığını ve rahatladığını ifade kitap okuma, tv seyretme gibi…)*Çocuklarda deformitelerin
etmesi
düzeltilmesi için kullanılan korse ağrıyı arttırabileceğinden
aralıklı ve yavaĢ yavaĢ korse giydirme programı uygulanır.
*Hasta kontrollü analjezi PCA uygulaması ile ameliyat sonrası
ağrı kontrolü sağlanır.has ta ağızdan beslenmeye baĢladığında
oral analjeziklerle devam edilir.
Sıvı Volüm
Sıvı volümünün normal
*Hayati belirtiler stabil olana kadar 15dk ,da ha sonra 2 saatte bir
Eksikliği
düzeylerde tutulması,
kontrol edilir.*Hemovac drenajı ve pansuman kanama açısın dan
hemoglobinin > 10 ve htc>
kontrol edilir.aĢırı kanama varsa hekime haber verilir.
%30 olması, pansumanda
kanama olmaması, hemovac
drenajının 100ml/ 4saat olması
Deri
Bası yaralarına neden olan
Bütünlüğünde faktörlerin
Bozulma Riski tanımlanması,oluĢumunun
önlenmesi
*Kan laboratuar sonuçları kontrol edilerek gerekirse direktif ile
kan transfüzyonu uygulanır.
*Cilt,giysiler ve yatak takımları temiz ve kuru tutulur.*Saatte bir
pozisyon değiĢtirilir
*Basınç bölgelerine hafif masaj uygulanır.
*Basınç bölgeleri kızarıklık yönünden gözlenir
*Yeterli sıvı alımı ve beslenmesi sağlanır.
Fiziksel
*Eklem açıklığının normal
*Kontraktür, venözstaz, pnömoni,bağırsak ve üriner boĢaltım
Harekette
olarak sürdürülmesi Fiziksel
değiĢiklikleri,deri bütünlüğünde bozulma gibi hareketsizliğe
Bozulma
harekette artma olduğunu
bağlı geliĢebilecek komplikasyonlar günlük olarak
göstermesi
gözlenir.*Günde en az 4 defa pasif eklem açıklığı egzersizleri
rom uygulanır. Tolore ettikten sonra yavaĢ yavaĢ aktif rom
egzersizlerine baĢlanır.
*2 saatte bir pozisyon değiĢtirilir,pozisyon değiĢtirirken vücut
boĢlukları küçük yastıklarla desteklenir.
Periferal
Üst, alt ekstremitelerde ve
*Rektaltonüs,her vardiya değiĢiminde rektal muayene yolu ile
Nörovasküler
sfinktertonüsünde hareket ve
anal sfinkter kas gücüne bakılarak ya da rektalspozituvar
Disfonksiyon
hissin ameliyat öncesi gibi
uygulamaları ile kontrol edilir.*Periferalnörovasküler fonksiyon
Riski
olması
bozukluğu belirtisi yoksa,hastayı rahatlatıcı giriĢimler uygulanır
ve tanılama her 30dk.da bir tekrarlanır
*Tanılamada normal bulgular elde edilmesine rağmen hasta hala
Ģikayet ediyorsa hekime haber verilir.
Trombofilebit *Alt ekstremitelerden yeterli
Riski
venöz dönüĢün olması,
trombofilebit belirtilerinin
(bacaklarda hassasiyet,kızarıklık
, ateĢ vb) olması.
*Alt ekstremitelertrombofilebit belirti ve bulguları açısından
kontrol edilir.*Aktif ve pasif eklem açıklığı egzersizleri yaptırılır
*Tromboemboli çorabı giydirilir ve hastaya nasıl uygulayacağı
öğretilir.
*Direktif ile antikoagülan tedaviye baĢlanır.
Beden
Beden imajına uyum sağladığını *AĢırı beklentileri tanımlamak,tedavi sonucu hayal kırıklıklarını
Ġmajında
ifade etmesi
Bozulma
azaltmaya yardımcı olur.*Hasta diğer hastalarla ve sağlık ekibi
üyeleriyle beden imajındaki değiĢimleri ifa de etmesi için
cesaretlendirilir ve beden imajıyla ilgili olumlu tutumları
desteklenir.
*Fiziksel görünümü düzeltme giriĢimlerinde yardımcı olunur.
Total Kalça Protezi Ameliyatı Sonrası HemĢirelik Bakımı
Kalça protezi ameliyatı yapılan hastaya sunulan hemĢirelik bakımında; hastanın günlük
yaĢam aktivitelerini gerçekleĢtirmek için bağımsızlığını kazanana kadar gereksinimlerinin
karĢılanması önemlidir. Ameliyat sonrasında hareketsiz kalmasının sağlanması,
komplikasyonları ve anksiyeteyi önlemeye yönelik hastayı rahatlatıcı önlemlerin alınması,
ağrının yönetimi, ağırlık vermeye hazırlama ve hastanın psikolojik ve sosyo-kültürel
yaĢamında kendi kendine yeterli duruma gelmesini sağlamaya dikkat edilmesi gerekir .
TKP ameliyatı sonrası erken dönemdeki hasta bakımı; ağrının yönetimini, sıvı elektrolit
dengesi ve yaĢam bulgularının izlenmesini, nörovasküler durumun değerlendirilmesini,
pansuman yerinin ve drenajının gözlenmesini, hasta ayıldıktan sonra iki saatte bir ayakbacak
egzersizlerini baĢlatmayı, derin solunum ve öksürmede cesaretlendirmeyi, derin
ventrombozunun geliĢmesinin önlenmesini, hidrasyonu, yatak istirahatı boyunca iki saatte bir
pozisyon değiĢikliğini, yastık ile bacakabduksiyonunun sağlanmasını ve
fizyoterapiyebaĢlamayı kapsamalıdır Ameliyat sonrası komplikasyonların önlenmesi,hızlı
iyileĢmenin yanı sıra, hastanın hastanede kalıĢsüresini azaltarak; mali kaybının, üzüntü ve
ağrısının minimum düzeyde tutulmasını ve en önemlisi de yaĢamın korunmasını
sağlayacaktır.TKP ameliyatı sonrası hastaların karĢılaĢabilecekleri sorunlara yönelik
hemĢirelik giriĢimleri: Ağrının Yönetimi: TKP uygulanan hastalar sıklıkla kronik ağrı
öyküsüne sahip olsalar da ameliyat sonrası dönemde deneyimlenen akut ağrının etkili bir
Ģekilde yönetilmesi önemlidir. Ağrı kontrol altına alındığında, hastalar daha kısa sürede
hareket edebilir ve böylece hastanede yatıĢla ilgili komplikasyonların riski azaltılmıĢ olur.
Ameliyat sonrası Ģiddetli ağrı, hastada derin solunum, öksürük egzersizlerini uygulamada,
yatakta dönme ve ayağa kalkmada isteksizlik oluĢturabilmektedir. HemĢire ameliyattan sonra
geliĢen ağrıyı gidererek hastayı rahatlatmak amacıyla 24 saat boyunca hekim istemine göre 46 saatte bir ağrı kesici uygulamalıdır.
Download