sars virüsü ve enfeksiyon oluşturma mekanizması

advertisement
SARS VİRÜSÜ VE
ENFEKSİYON OLUŞTURMA
MEKANİZMASI
Prof.Dr.Ömer POYRAZ
SARS VİRÜSÜ
• SARS ismi Ciddi Akut Solunum Sendromu anlamına
gelen Severe Acute Respiratory Syndrome
kelimelerinin kısaltılmış halidir.
• Hastalık ilk defa 2002 yılının ikinci yarısında
Uzakdoğu Asya’da gripal enfeksiyon şeklinde ortaya
çıkmıştır.
• Solunum yetmezliği ve buna bağlı ölümlerin görülmesi
enfeksiyonun gripal enfeksiyonlardan farklı olduğunu
göstermiştir.
• Hastalık Çin, Hong Kong, Kanada, İndonezya, Filipinler,
Singapur, Tayland gibi ülkelerde de bildirilmiştir.
• Hastalığın tanımlanması 2003 yılında mümkün
olmuştur.
• Hastalanan kişilerin çoğunluğu 25-70 yaş arası
kişilerden oluşmaktadır.
Etkenin Özellikleri
• Etken Coronaviridae Familyasında
yer alan Coronavirus Tor 2
suşudur.
• Bu yüzden bu virüse aynı
zamanda SARS Ascociated
Coronavirus (SCV) ismi
verilmiştir.
• 80-160 nm büyüklüğünde,
pleomorfik, küresel ya da elips
şeklinde, helikal simetrili bir
virüstür.
• Yüzeyinde peplomer adı verilen
çıkıntılar mevcuttur.
• Tek sarmallı, zarflı, RNA
virüsüdür.
Elektron Mikroskopundaki
Görünümü
Sınıflandırılması
• Coronaviridae familyasında yer alan virüsler
genelde hayvanlarda hastalık oluşturmaktadır.
• Bunun yanında insanda üst solunum yolu
hastalığı oluşturabilen Human Respiratoy
Coronavirüs’ ün varlığı önceden bilinmektedir.
• SARS virüsünün ise hayvanda ve özellikle
kuşlarda enfeksiyon yapan virüslerin spontan
mutasyona uğrayarak ortaya çıkmış olabileceği
düşünülmektedir.
• Bunun yanında biyolojik savaş amacıyla genetik
mühendisleri tarafından da yapılmış olabileceği
söylentileri bulunmaktadır.
Antijenik Yapısı
• Coronaviridae familyasındaki virüsler 3 farklı
antijenik gruba ayrılırlar.
• Özgül olarak SARS virüsünün hangi antijenik
grupta yer aldığı henüz tam kesinlik
kazanmamıştır.
• Antijenik tipler arasında çapraz reaksiyon
oluşumu söz konusudur.
• Bu özellikten dolayı koronavirus tanı kitleri
SARS tanısında da kullanılabilmektedir.
Üretilmeleri
• Koronaviruslar insan embryosu trakea
organ kültüründe, bebe fare beyninde,
tek tabakalı doku kültüründe
üretilebilmektedir.
Klinik Bulgular
• Hastalıkta inkübasyon süresi 2-7 gündür.
• Bununla birlikte 10 güne kadar da uzayabilir.
• İnkübasyon süresi uzun olan vakalar daha
hafif seyirlidir.
• Hastalık bazı insanlarda subklinik
seyredebileceği gibi bazı insanlarda öldürücü
formda olabilir.
• Özellikle diyabetik kişilerde ağır ve öldürücü
formda seyreder.
• Enfeksiyondan sonra bağışıklık oluşup
oluşmadığı henüz tam olarak bilinmemektedir.
• Kronikleşme söz konusu değildir.
Klinik Bulgular
•
•
•
•
•
•
Hastalıkta ilk belirti genellikle yüksek
ateşdir.
Bunun yanında huzursuzluk hissi,
titreme, boğaz yanması, öksürük, kas
ağrısı, pnömoni, solunum derinliğinin
kısalması veya zor nefes alma şeklinde
belirtiler görülür.
Olguların % 10-20’sinde 3-7 gün sonra
alt solunum yolları enfeksiyon
belirtileri ortaya çıkar.
Entübasyon ve ventilasyon cihazıyla
solunuma yardım edilmesi gerekebilir.
Buna rağmen olguların % 3-5 kadarı
hipoksi, solunum kollapsı ve ölüm ile
sonuçlanabilir.
Diabetli olgularda ölüm oranı oldukça
yüksek olup % 90’ları geçer.
Laboratuvar Tanısı
• Hastalığın erken dönemlerinde radyolojik bulgular normal görüntü
verir.
• İlerleyen dönemlerde çekilen akciğer röntgenlerinde fokal
interstisiyal infiltratlara bağlı konsolide sahalar tesbit edilir.
• Solunum salgılarında grup I Coronavirus poliklonal antikorların
floresan boyalarla gösterilmesi tanıya yardım eder.
• Aynı zamanda solunum salgıları hücre kültürüne ekilerek virüs
üretilebilir.
• Ayrıca koronaviruslara özgül revers transkriptazlarla yapılan PCR
testleri tanıyı doğrular.
• Hastalarda lökopeni görülür.
• Lenfosit sayılarında azalma dikkati çeker.
• Hastalarda Laktat dehidrogenaz, kreatin fosfokinaz ve
transaminazlar yükselebilir.
• İlerleyen dönemde bu bulgulara ilaveten çoğu hastalarda
trombositopeni tablosu gelişir.
Korunma ve Kontrol
• Hastalığın ülkeler arasında yayılmasında seyahat eden
insanların ve hayvanların rolü vardır.
• Bulaşma genellikle yakın temas ile olur.
• Virus öksürük ve aksırıkla atılan damlacıklar sayesinde
çevreye yayılır.
• Solunum salgılarında ve bilhassa ateşli dönemde virüs
dışkıda bulunur.
• Bu yüzden hastanın bütün çıkartıları enfektif kabul
edilir.
• Yakın temasta bulunmak, öpüşmek, aynı eşyaları
kullanmak durumunda bulaşma mümkündür.
• Asılı damlacıkların solunması, göz, burun ağız
mukozasına temas etmesi enfeksiyonu bulaştırabilir.
Korunma ve Kontrol
• Hastalar daima eldiven,
koruyucu önlük ve maske ile
muayene edilmelidir.
• Ellerin yıkanması da oldukça
önemlidir.
• Olguların büyük bir kısmı
hastanelerden bulaşma
şeklinde olmaktadır.
• Bu yüzden sağlık
personelinin önce kendisini,
sonra da başkalarını
koruması gerekmektedir.
• Henüz uygulanan bir aşısı
bulunmamaktadır.
Korunma ve Kontrol
• Hasta kişilerin derhal karantinaya alınması
gerekir.
• Hastalık genellikle antibiyotik, ribavirin ve
kortikosteroid üçlüsü ile tedavi edilmektedir.
• Ribavirin koronavirüsler üzerine etkili olan bir
ilaçtır.
• Antibiyotikler ise akciğeri sonradan
oluşabilecek bakteriyel enfeksiyonlara karşı
korumak amacıyla uygulanır.
Download