Dokuz Eylül Üniversitesi
Tıp Fakültesi
Kardiyak Arrest
Nedenleri Ve Kardiyak
Arrestten Korunma
Bahar Kuvaki Balkan
Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi
Anesteziyoloji ve Reanimasyon AD
İzmir, 2009
Sunum Hedefleri
Erişkinlerde kardiyorespiratuvar arrest
nedenleri
 Risk altında olan hastaların erken tanınması
 Acil Tıbbi Ekibinin (Medical Emergency
Team) rolü
 Kardiyorespiratuvar arrest riski olan
hastalara ilk yaklaşım

Erişkinlerde kardiyorespiratuvar arrest
nedenleri
 Risk altında olan hastaların erken tanınması
 Acil Tıbbi Ekibinin (Medical Emergency
Team) rolü
 Kardiyorespiratuvar arrest riski olan
hastalara ilk yaklaşım

Kardiyorespiratuvar arrest nedenleri
Çoğu olguda sorun;
Havayolu
 Solunum
 Dolaşım

ile ilgilidir
Hava Yolu Sorunları
Obstrüksiyona yol açan

SSS depresyonu

Kan

Kusmuk

Yabancı cisim

Travma

Enfeksiyon

İnflamasyon

Laringospazm

Bronkospazm
Solunum Sorunları

Azalmış solunum dürtüsü
 SSS depresyonu

Azalmış solunum eforu
 Kas güçsüzlüğü
 Sinir hasarı

Restriktif göğüs defekti
 Kırık kostalara bağlı ağrı
Dolaşım Sorunları
Sekonder
Primer

Akut koroner sendromlar

Asfiksi

Disritmiler

Hipoksemi

Hipertansif kalp hastalığı

Kan kaybı

Kalp kapak hastalığı

Hipotermi

İlaçlar

Septik şok

Kalıtsal kalp hastalıkları

Elektrolit / asid-baz denge bozuklukları

Elektrik çarpması

Akciğer hastalıkları







Pnömotoraks
Hemotoraks
Enfeksiyon
KOAH’da akut atak
Astım
Pulmoner emboli
ARDS
Kardiyorespiratuvar
arrest nedenleri
Kardiyak kökenli
(%56-80)
Hastane içi
Hastane dışı
Kardiyak kökenli
olmayan
(%10-34)
Hastane içi
Hastane dışı
Kardiyorespiratuvar arrest nedenleri
Hastane dışı

Kardiyak Kökenli Kardiyak Arrestler

İskemik kalp hastalığı

Koroner arterlerin aterosklerotik olmayan
hastalığı

Kardiyomiyopatiler

Kapak hastalıkları

İnfiltratif ve inflamatuvar miyokard
hastalığı

Konjenital kalp hastalıkları

Elektriksel bozuklukları
Diğerleri
5-10
%10-15
Kardiyomiyopatiler
%80
Koroner Arter Hastalığı
Engdahl J, Resusc 2002
Chugh SS, Progress in Cardiovascular Diseases 2008
Kardiyorespiratuvar arrest nedenleri
Hastane dışı

Kardiyak olmayan nedenler (%34.1)


İnternal nedenler

Travmatik olmayan kanamalar

Pulmoner emboli

Malignite

İntrakraniyal patolojiler
Eksternal nedenler

Travma

Entoksikasyon

Boğulma

YCHO
Kuisma M, Eur Heart J, 1997
Ocak 1995-Aralık 2005 arasındaki kardiyak kökenli olmayan kardiyak arrestler
Etiyoloji
N = 90/412 (% 21.7)
Yaşayan (% 8.9)
Solunum yetmezliği
32 (35.6)
2 (6.25)
Bilinmeyen
14 (15.6)
0
Pulmoner emboli
12 (13.3)
2 (16.7)
Aşırı doz
9 (10.0)
1 (11.1)
Kanama
8 (8.9)
1 (12.5)
Elektrolit bozuklukları
4 (4.4)
2 (50)
Sepsis
4 (4.4)
0
Boğulma
2 (2.2)
0
İntrakraniyal patoloji
3 (3.3)
0
Hematolojik patoloji
1 (1.1)
0
Malignite
1 (1.1)
0
Kardiyak
n=4055
Kardiyak
olmayan
n=1360
%25
Cerrahi
Travma
n=329
%24
OAH
n=275
Entoks
n=180
Diğer
n=576
%20
%13
%43
Yaş
72
63
51
71
42
68
VF
48
8
7
8
5
9
PEA
19
33
36
35
13
36
Asistoli
31
56
52
53
78
52
Taburcu
(%)
10
4
4
5
3
4
Erişkinlerde kardiyorespiratuvar arrest
nedenleri
 Risk altında olan hastaların erken tanınması
 Acil Tıbbi Ekibinin (Medical Emergency
Team) rolü
 Kardiyorespiratuvar arrest riski olan
hastalara ilk yaklaşım

Yaşam Kurtarma Zinciri



Erken tanı :
Kardiyak arrest ve ölümleri
Yoğun bakıma yatışı
Uygun olmayan resüsitasyon girişimlerini önler
“The most sophisticated intensive
care often becomes unnecessarily
expensive terminal care when the
pre-ICU system fails.”
Safar P. Crit Care Med 1974;2:1-5
1924-2003
Yoğun bakım öncesi sistemde yetersizlik varsa,
en gelişmiş yoğun bakım hizmeti bile sıklıka
gereksiz pahalılıkta bir terminal (son) bakıma dönüşür.

2 aylık çalışma dönemi/877 olgu (Danimarka, Üniversite
Hastanesi)

Günde 1 kez randomize olarak SS, SpO2, KAH, Sistolik KB

Her 5 hastadan birinde vital bulgularda bozulma saptanmış

Bu olgularda 30 günlük mortalitede 3 kat artış saptanmış

Servis hemşireleri anormal vital bulgusu olan olguların
yaklaşık %50’sinin farkında değilmiş
Riskli Hastanın Tanınması
Hastane içi kardiyak arrestler

Olguların %84’ü önceden
bulgu vermektedir

Bulgu veren olguların
%60’ında arrest
önlenebilir (hipoksi,
hipotansiyon)
Çözüm ??

Kardiyak Arresti “Önleyici”
Ekip ??

Early Warning Score

Medical Emergency Team

Rapid Response Team
(Hızlı Yanıt Ekibi)

Critical Care Outreach
(Yoğun Bakım Uzantısı)

Patient At Risk Team
(Erken Uyarı Skoru)
(Acil Tıbbi Ekip)
(Riskli Hasta Ekibi)
Riskli Hastanın Tanınması
Erken Uyarı Skoru
3
Nabız
Sistolik KB mmHg
< 70
2
1
0
1
2
3
< 40
41-50
51-100
101-110
111-130
> 130
71-80
81-100
101-199
Solunum
Sayısı
<8
Isı °C
< 35
SSS
35.1-36.5
> 200
9 -14
15-20
36.6-37.4
> 37.5
A
V
21-29
> 30
P
U
“Skor > 4  hasta, doktor tarafından tekrar değerlendirilir

“rutin olmayan” bulgular da dikkate
alınmalı



Kan gazları analizi
SpO2
İdrar çıkışı
Acil Tıbbi
Ekipler
Emergency Medical Team
Acil Tıbbi Ekibi Çağırma Kriterleri
Akut Değişiklik
Fizyoloji
Hava yolu
Tehdit altında
Solunum
Tüm solunum arrestleri
Solunum sayısı < 5 dk-1
Solunum sayısı > 40 dk-1
Dolaşım
Tüm kardiyak arrestler
Nabız hızı < 40 atım dk
Nabız hızı > 140 dk
Sistolik KB < 90 mmHg
Nörolojik durum
Diğer
Bilinç düzeyinde ani azalma
GKS’da > 2 puan düşme
Tekrarlayan/uzun süren nöbetler
Yukarıda sayılan kriterlere uymadığı
halde şüphe uyandıran hastalar
Hillman K, Resuscitation 2001
ATE çağırma kriterleri
Havayolu
solunum sıkıntısı
hava yolu risk altında
Solunum
SS > 30/dk
SS < 6/dk
SpO2 < 90 (O2)
konuşma güçlüğü
Dolaşım
KB < 90 mmHg
KAH > 130/dk
Nörolojik durum
bilinç düzeyinde azalma
Diğer

Avustralya’da 23 devlet
hastanesi

741744 olgu (12 ay)

ATE ve KAE karşılaştırması

11242 istenmeyen olay /
3700 ATE çağrısı
Acil Tıbbi Ekip
çağırıları arttıkça
kardiyak arrest ve
beklenmedik
ölümler azalmıştır.
Bu sonuç serviste
durumu kötüleşen
hastaların erken
dönemde Acil Tıbbi
Ekip tarafından
değerlendirilmesine
bağlı olabilir.
Erişkinlerde kardiyorespiratuvar arrest
nedenleri
 Risk altında olan hastaların erken tanınması
 Acil Tıbbi Ekibinin (Medical Emergency
Team) rolü
 Kardiyorespiratuvar arrest riski olan
hastalara ilk yaklaşım

Yaşamı tehdit edici olaylarda tanı ve tedavi kursu
Riskli hastalarda
“ABCDE” yaklaşımı
A…
B…
C…
D…
E…
“airway”
“breathing”
“circulation”
“disability”
“exposure”
Havayolu
Solunum
Dolaşım
Nörolojik durum
Hastanın
değerlendirilmesi
“ABCDE” Yaklaşımı

Personel güvenliği

Hastanın yanıt verme
durumu

Yaşamsal bulgular
 nabız, solunum sayısı,
kan basıncı, SpO2, EKG

İntravenöz erişim ve kan
örneği
Siz
Siz hiç
hiç yaşam
yaşam belirtilerine
belirtilerine
bakmazmısınız?
bakmaz
mısınız ???
“ABCDE” yaklaşımı
Havayolu
Havayolu obstrüksiyonunda tanı

Konuşabilme

Solunum zorluğu, solunum sıkıntısı, boğulma

Yeterli soluk alamama

Gürültülü solunum
 stridor, wheezing, “gurgling”

Tahterevalli bulgusu, yardımcı solunum kaslarının
kullanımı
“ABCDE” yaklaşımı
Havayolu
Havayolu obstrüksiyonunda tedavi

Havayolu açıklığı
- örn. baş ekstansiyonda, çenenin itilmesi, “jaw
thrust”

Basit ek uygulamalar

İleri teknikler
- örn. LMA, trakeal tüp

Oksijen
“ABCDE” yaklaşımı
Solunum
Solunum sorunlarının tanınması
 Bak
 Solunum sayısı, solunum şekli, yardımcı
solunum kaslarının kullanımı, siyanoz, göğüs
deformitesi, bilinç durumu – varsa SpO2

Dinle
 Gürültülü solunum, solunum sesleri (ral, ronküs,
tek taraflı solunum sesleri)

Hisset
 Ekspansiyon, perküsyon, trakeanın pozisyonu,
krepitasyon
“ABCDE” yaklaşımı
Solunum
Solunum sorunlarında tedavi

Havayolu

Oksijen

Altta yatan nedenin tedavisi
- örn. pnömotoraksın drenajı

Solunum yetersiz ise desteklenmesi
- örn. balon-valf-maske ile ventilasyon
“ABCDE” yaklaşımı
Dolaşım
Dolaşım sorunlarında tanı









Nabız – KAH
Kan basıncı
Kapiller dolum zamanı (KDZ)
Kalbin oskültasyonu
Göğüs ağrısı, dispne, bilinç değişikliği
Oligüri
Monitörizasyon (ritm)
EKG (iskemi)
Kanama, volüm kaybı ?
“ABCDE” yaklaşımı
Dolaşım
Dolaşım sorunlarında tedavi








Havayolu, solunum
Oksijen
İV erişim, kan alınması
Nedene yönelik tedavi
Sıvı tedavisi
Hemodinamik izlem
İnotrop /vazopresör ilaçlar
Akut koroner sendromda
Oksijen/Aspirin/Nitratlar/ Morfin (MONA)
“ABCDE” yaklaşımı
Disability – nörolojik durum

Tanı

Nörolojik değerlendirme
(USAY = AVPU veya Glasgow Koma Skalası)



Pupil reaksiyonu
Kas tonusu ve hareket
Postür




U - Uyanık
S - Sesli uyarıya yanıt
A - Ağrılı uyarıya yanıt
Y - Yanıt yok




A – alert
V – responds to voice
P – responds to pain
U – unresponsive
“ABCDE” yaklaşımı
Disability – nörolojik durum
Tedavi- ABC

Altta yatan nedenin tedavisi

İlaç çizelgesinin kontrolü

Kan şekeri kontrolü

Lateral pozisyon uygulamasını
düşünün
“ABCDE” yaklaşımı
Exposure – Tüm vücudun incelenmesi

Tam değerlendirme için giysilerini çıkarın
- örn. yaralanmalar, kanama, döküntüler

Isı kaybını önleyin

Mahremiyeti koruyun
Özet

Havayolu, solunum veya dolaşım problemleri
kardiyorespiratuvar arreste neden olabilir

Çoğu hastada kardiyorespiratuvar arrest öncesi
uyarıcı bulgu ve semptomlar vardır

Risk altındaki hastaların erken tanınması ile
kardiyorespiratuvar arrest önlenebilir

Kardiyorespiratuvar arrest riski olan hastaların tanı
ve tedavisinde “ABCDE” yaklaşımı uygulanmalıdır
“Doktor lütfen bana
ikinci bir şans tanıyın”
Download

Kardiyak arrest nedenleri ve kardiyak arrestten korunma